دشت هویج؛ مناظری فوقالعاده در حوالی تهران
دشت گرچال (Dast-e Garchal) در دامنههای البرز مرکزی واقع شده و بخشی از منطقه لواسان در شمیرانات استان تهران به شمار میرود. این دشت بر فراز روستای افجه قرار دارد و به همین دلیل گاهی با نام دشت افجه نیز شناخته میشود. فاصله دشت هویج تا مرکز تهران حدود ۲۲ کیلومتر و تا لواسان تنها ۵ کیلومتر است؛ بنابراین، با یک رانندگی کوتاه میتوانید به این مقصد ایدهآل برای تعطیلات آخر هفته دسترسی یابید.
دشت گرچال در ارتفاع تقریبی ۲۴۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است. بسیاری از گردشگران برای پیکنیک (Picnic) و کمپینگ (Camping) به این دشت میآیند، در حالی که علاقهمندان به فعالیتهای ورزشی پس از کوهنوردی در ارتفاعات اطراف، در آن استراحت میکنند. طبیعتگردان حرفهای نیز گاه شب را در دشت سپری میکنند و از آسمان پرستاره و آرامش بینظیرش لذت میبرند.
اگر ساکن تهران نیستید و میخواهید از دشت هویج بازدید کنید، میتوانید برنامه سفری را برای گشتوگذار در روستاهای خوشآبوهوای اطراف تهران تدارک ببینید. جاذبههای گردشگری امامه، فشم و روستای آهار در فاصله ۳۰ تا ۴۰ کیلومتری دشت قرار دارند. البته در خود روستای افجه نیز جاذبههای گردشگری دیگری وجود دارد که در ادامه به آنها میپردازیم.
تاریخچه دشت هویج؛ چرا این دشت به هویج معروف شد؟
دشت هویج یکی از قدیمیترین مکانهای تفریحی اطراف تهران بوده و حتی در دوران صفوی، شاهان برای شکار به این ناحیه میآمدند. اکنون شاید برایتان جالب باشد بدانید چرا این دشت به نام هویج شهرت یافته است.
تصور کنید دشتی پر از هویجهای بزرگ و نارنجیرنگ؛ بدون شک چنین جایی را دشت هویج مینامید! اگر با کارتونهای کودکان آشنا باشید، میدانید که هویج در خاک رشد میکند و تنها بخش سبز آن بالای زمین است. اما در گذشته، هویجکاری در این دشت رواج داشته و همین امر سبب شده نام «دشت هویج» بر آن گذاشته شود.
البته امروزه دیگر هویجکاری در این دشت انجام نمیشود.
در گویش محلی، دشت گرچال به معنای «جایگاه آتش» است؛ «گر» به آتش اشاره دارد و «چال» به معنای مکان. این نام ممکن است از رنگ آتشین هویجهای گذشته الهام گرفته شده باشد که دشت را به رنگ نارنجی درمیآورد. همچنین، گرمای نسبی بیشتر دشت نسبت به نواحی اطراف میتواند دلیل دیگری برای این نامگذاری باشد.
امروزه، دشت گرچال به عنوان یک مقصد طبیعی و جذاب برای گردشگری طبیعتمحور شناخته میشود. در روستای افجه، کشاورزی میوه رونق دارد، اما فعالیتهای زراعی به اندازه گذشته گسترده نیست.
آب و هوای دشت چگونه است؟
دشت هویج در هر فصل، زیبایی منحصربهفردی ارائه میدهد. در بهار، شکوفههای گیلاس در روستای افجه با طبیعت بکر دشت همآوایی میکنند. هوای معتدل بهاری و اکسیژن خالص دشت، فرصتی عالی برای شارژ انرژی است. با این حال، شبهای بهاری ممکن است خنک باشند؛ پس اگر قصد اقامت شبانه دارید، کیسه خواب مناسب را فراموش نکنید.
تابستانها دما در دشت بالا میرود و گرمای ظهر میتواند آزاردهنده باشد. اما در روستای افجه و ارتفاعات اطراف، هوا خنکتر است. میتوانید ساعات گرم را در این نواحی بگذرانید و سپس به دشت بازگردید.
زمستانهای دشت با برف سفید پوشیده میشود. برخی برای بازی با برف و تفریحات زمستانی میآیند، اما این دشت فاقد امکانات ورزشی مانند پیست اسکی است و صرفاً یک جاذبه طبیعی خالص به شمار میرود.
جذابیتهای طبیعی دشت هویج
گونههای گیاهی دشت گرچال شامل گیاهان وحشی و درختان گردو و گیلاس است. تابستانها دشت سرسبز و شگفتانگیز میشود و پاییز آن را به رنگ نارنجی درمیآورد. در بهار، ذوب برفهای کوهستانی، جویبارها، آبشارهای فصلی و نهرها را به وجود میآورد.
دشت گرچال همه آنچه از یک جاذبه طبیعی (Natural Attraction) انتظار دارید، عرضه میکند! علاقهمندان به طبیعتگردی (Nature Tourism) و کوهنوردی میتوانند در ارتفاعات اطراف بگردند. کمپینگدوستان نیز میتوانند زیر سایه درختان چادر بزنند و لحظات خانوادگی یا دوستانهای در دل طبیعت تجربه کنند.
دیدنیهای دشت هویج
دشت گرچال فراتر از یک دشت کوهستانی است. این منطقه با تاریخ غنی خود، همیشه مقصدی جذاب بوده. در دوران صفویه و قاجار، با سفر شاهان و اشراف برای شکار، کاروانسراهایی در مسیر دشت هویج تا دشت لار ساخته شد. برای اقامت در دشت هویج و نواحی اطراف، گزینههای متنوعی وجود دارد که در ادامه به جاذبههای نزدیک آن میپردازیم.
دشت سبوستان
دشت سبوستان یا دشت سوستون، که به دشت گردو نیز معروف است، در شمال غربی دشت هویج افجه و در مسیر صعود به قله آتشگاه قرار دارد. این دشت با جاذبههای طبیعی خیرهکنندهای مانند آبشار چرند با ارتفاع ۵۰ متر (که به آبشار سوستون نیز شهرت دارد) مملو است. با ورود به دشت، باغهای میوهای از آلو، گیلاس و گردو خواهید دید و اطراف آبشار، درختان میوه وحشی رشد کردهاند. اگر طبیعتگرد مبتدی هستید و با میوههای وحشی آشنا نیستید، از خوردن آنها خودداری کنید.
دشت سبوستان مکانی ایدهآل برای استراحت در مسیر کوهنوردی یا پیکنیک خانوادگی است. سایه درختان، آبهای جاری و سرسبزی محیط، هر بازدیدکنندهای را مجذوب میکند. آبشار سوستون از دشت هویج به خوبی قابل دیدن است و برای رسیدن به سبوستان، به سمت شمال غربی دشت حرکت کنید؛ با پیادهروی در مسیر مناسب، به آنجا خواهید رسید.
دشت سبوستان و آبشار سوستون روی نقشه
آبشار پسچویک
این آبشار با نامهای آبشار افجه، پسچویک، پسکوهک و پسگوئک شناخته میشود. با ارتفاع ۱۵ متر، اطراف آن با طبیعت بکر و گیاهان متنوع پوشیده شده و درختان افرا از ویژگیهای برجسته آن است. آبشار در مسیر صعود به قله ساکا قرار دارد.
مسیر دسترسی به آبشار پسچویک برای افراد بدون تجربه طبیعتگردی و کوهنوردی چالشبرانگیز است؛ بنابراین، بازدید با همراهی راهنمای حرفهای پیشنهاد میشود. نواحی اطراف بیشتر برای استراحت کوتاه حین کوهنوردی مناسباند و گزینهای برای پیکنیک طولانی نیستند.
آبشار پسکوهک روی نقشه
غار موزه دکتر وزیری
شاید باورکردنی نباشد، اما در نزدیکی دشت هویج چنین جاذبهای وجود دارد. دکتر ناصر هوشمند وزیری در سال ۱۳۸۴، غار موزهای به مساحت هزار متر مربع با هزینه شخصی خود بنیان گذاشت و آثار مجسمهسازیاش را در آن به نمایش گذاشت. این آثار، داستانهای اساطیری ایران و شاهنامه را روایت میکنند. نکته قابل توجه، ساخت بسیاری از مجسمهها با مواد بازیافتی است که دکتر وزیری با آن به ترویج بازیافت و حفاظت از محیط زیست میپردازد.
-
- سرای بسطامی
- فضای داخلی غار
- گالری
- فضای باز
- کارگاه مجسمهسازی
- کارگاه صنایع دستی
- دالان مجسمههای بازیافتی
سرای بسطامی با ظرفیت ۹۰ نفر، یکی از زیباترین سالنهای گردهمایی است و برای برگزاری جلسات و رویدادها مناسب است. فضای داخلی غار شامل هشت دالان درهمتنیده در دل کوه است که دیوارهای آن با بتن مقاوم پوشیده شده.
- کلکسیونی از شطرنجها
- مجسمههای بازیافتی مانند مجسمه نوشابه
- مجسمههای دالانهای داخلی غار
- کلکسیون آفتابه (شامل بیش از ۶۰۰ آفتابه و پارچ فلزی از دورانهای تاریخی مختلف)
آدرس، موقعیت و ساعات کاری غار موزه وزیری
برای رسیدن به غار موزه، از جاده لشکرک به سمت لواسان بروید و وارد بلوار امام خمینی شوید. سپس به جاده کند علیا و سفلی برسید و در دوراهی بوجان به چپ بپیچید. پس از عبور از چال ناظران، به غار موزه میرسید. موزه در روزهای غیرتعطیل از ۹ تا ۱۲:۳۰ و ۱۴:۳۰ تا ۱۹ باز است و در تعطیلات و جمعهها از ۹ تا ۱۹ به صورت پیوسته در دسترس بازدیدکنندگان قرار دارد.
غار موزه وزیری در گوگل مپ
حمام صفوی
حمام صفوی، یک حمام سنتی در روستای افجه است که به بخشهای مردانه و زنانه تقسیم شده. در معماری آن، عناصری مانند طاقها، قوسهای جناغی و گنبدهای عرقچین به وضوح دیده میشود. قدمت حمام به اواخر صفویه و اوایل قاجار بازمیگردد. گردشگران هنگام بازدید از بافت تاریخی روستای افجه، به این حمام سر میزنند. جالب است بدانید که حمام صفوی همچنان فعال است و اهالی محلی از آن استفاده میکنند.
روستای افجه کوچک است و آدرس حمام در نقشه ثبت نشده. با گشتوگذار در بافت روستا، هم از زیباییهای تاریخی آن لذت میبرید و هم به حمام میرسید. برای دسترسی به افجه، از اتوبان بابایی به جاده لشکرک بروید؛ افجه در ۹ کیلومتری شمال شرق لواسان قرار دارد.
روستای افجه در گوگل مپ
امکانات رفاهی و خدماتی دشت هویج
دشت گرچال یکی از نواحی بکر طبیعت ایران است که از مدرنیته فاصله گرفته و فاقد امکانات رفاهی مانند مغازه است. بنابراین، پیش از ورود به دشت، تمام نیازهای خود را تأمین کنید. با این حال، در نواحی اطراف، امکانات اقامت و خدمات گستردهای وجود دارد. بسیاری از گردشگران در اقامتگاههای بومگردی (Ecotourism Accommodation) یا ویلاهای نزدیک دشت میمانند و برای بازدید به دشت هویج و جاذبههای اطراف میروند.
روستای افجه، نزدیکترین نقطه به دشت، دارای اقامتگاه، رستوران و مغازه است. برخی نیز در ویلاهای لواسان اقامت میکنند و مسیر ۹ کیلومتری را طی میکنند.
تجهیزات کمپینگ در سفر به دشت هویج
اگر میخواهید شبی را در دشت هویج بگذرانید، به دو نکته کلیدی توجه کنید: آیا تجهیزات کمپینگ لازم را دارید؟ و آیا فصل مناسبی را انتخاب کردهاید؟ حتی با تجهیزات کامل، پاییز به دلیل سرمای شدید برای اقامت شبانه مناسب نیست.
- چادر (با ظرفیت کافی برای گروه)
- کیسه خواب
- لباس گرم
- غذاهای کنسروی و میانوعدههای مغذی
- جعبه کمکهای اولیه و داروهای ضروری
- آب آشامیدنی
- فلاسک
- ضدآفتاب و عینک آفتابی
- گوشی موبایل و پاوربانک
تمام اقلام لازم برای یک شب را ببرید، اما کولهپشتی را سنگین نکنید؛ زیرا بخشی از مسیر ممکن است پیاده طی شود.
بهترین زمان سفر به دشت هویج
همانطور که درباره آبوهوای دشت هویج در فصول مختلف گفتیم، بهار و پاییز بهترین زمانها برای بازدید هستند. ابتدای بهار، مانند تعطیلات نوروز، فرصتی عالی برای لذت بردن از طبیعت سرسبز و هوای مطبوع است. در پاییز، رنگهای گرم فصلی عکاسی را جذابتر میکند، اما به دلیل سرما، فقط برای بازدید روزانه مناسب است.
محل مناسبی برای فرار از شلوغیهای شهر است.
محل دشت هویج
آدرس دشت گرچال: استان تهران، شهرستان شمیرانات، روستای افجه.
محل دشت بر روی نقشه گوگل
چگونه به دشت برسیم؟
برای رسیدن به دشت هویج از تهران، به شمال شرقی شهر بروید و به اتوبان بابایی بپیوندید. سپس از اتوبان به جاده لشگرک وارد شوید و تا میدان لشگرک ادامه دهید. پس از میدان، تابلوهای روستای افجه را دنبال کنید تا به روستا برسید. نزدیک افجه، دوراهی وجود دارد: جاده آسفالته به روستا و جاده خاکی به دشت گرچال. خودروهای آفرود از جاده خاکی عبور میکنند، اما برای خودروهای معمولی، تا حد ممکن رانندگی کنید و بقیه را پیاده طی نمایید.
از کرج، از اتوبان شهدای البرز به اتوبان خرازی بروید، سپس از بزرگراه همت به زینالدین و در نهایت به اتوبان بابایی و جاده لشگرک برسید.
جمعبندی؛ از دشت هویج تا قله آتشگاه
در این راهنمای سفر، اطلاعات کاملی درباره دشت هویج ارائه کردیم. این دشت برای انواع گردشگری، از خانوادهها تا گروههای کوهنوردی و طبیعتگردی، مقصدی بینظیر است. توصیه میکنیم تفریحات ساده آخر هفته را دستکم نگیرید؛ این برنامهها انرژی هفته را بازمیگردانند و نیازی به تعطیلات طولانی نیست. با برنامهریزی هوشمند، حتی دو روز میتواند مانند یک هفته پربار باشد.
سوالات متداول
دشت هویج کجاست و چگونه به آنجا بروم؟ دشت هویج در دامنههای البرز مرکزی و در نزدیکی روستای افجه واقع شده است. برای رسیدن به آن از تهران، به اتوبان بابایی و سپس به جاده لشگرک وارد شوید.
بهترین زمان سفر به دشت هویج چه زمانی است؟ بهار و پاییز بهترین زمانها برای سفر به دشت هویج هستند. در بهار، هوای ملایم و طبیعت سرسبز لذتبخش است و در پاییز، رنگهای گرم فصلی چشمگیرند.
آیا امکانات رفاهی در دشت هویج موجود است؟ دشت هویج فاقد امکانات رفاهی مانند مغازه است، بنابراین بهتر است قبل از ورود تمامی نیازهایتان را تامین کنید. در نواحی اطراف، مانند روستای افجه، امکانات اقامت و رستوران وجود دارد.
چه تجهیزات کمپینگ برای اقامت در دشت هویج ضروری است؟ برای کمپینگ در دشت هویج، نیاز به چادر، کیسه خواب، لباس گرم، غذا و آب وجود دارد. همچنین به جعبه کمکهای اولیه و لوازم ضروری مانند پاوربانک نیز نیاز خواهید داشت.
آب و هوای دشت هویج چگونه است؟ آب و هوای دشت هویج در هر فصل متفاوت است. بهار هوای معتدل و دلپذیری دارد، تابستانها گرم و در پاییز و زمستان دما کاهش مییابد و برف میبارد.
