داستان فرهنگسرای نیاوران
فرهنگسرای نیاوران، یکی از نمادهای برجسته فرهنگی تهران، در چارچوب برنامههای توسعه فرهنگی دهه ۱۳۵۰ شمسی ایران شکل گرفت. ایده احداث این مجموعه در مجاورت پارک و کاخ نیاوران، منجر به دعوت از یکی از معماران برجسته معاصر ایران در سال ۱۳۵۵ شد. پس از یک سال تلاش خستگیناپذیر، بنایی منحصربهفرد خلق گردید که آمیزهای هنرمندانه از ایدههای مدرن و الگوهای سنتی معماری ایرانی است و هنوز هم الهامبخش علاقهمندان به میراث فرهنگی به شمار میرود.
با پیروزی انقلاب اسلامی و سالهای اولیه پس از آن، فرصتهای برگزاری رویدادهای هنری و فرهنگی به طور چشمگیری محدود شد. با این حال، در دهه ۱۳۶۰، این مکان به عنوان دانشکده هنر مورد استفاده قرار گرفت و هنردوستان با شرکت در آزمونهای سراسری، امکان تحصیل در رشتههای متنوع هنری را یافتند. از سال ۱۳۷۴، وضعیت دگرگون شد و فرهنگسرای نیاوران به مرکزی واقعی برای ارتباط فرهنگی تبدیل گردید؛ جایی که میزبان رویدادهای هنری، سمینارها، نمایشگاهها و فعالیتهای فرهنگی گوناگون میشود و پلی میان گذشته و حال برقرار میکند.
مروری بر معمار و معماری فرهنگسرا
معمار این بنا، کامران دیبا، فارغالتحصیل رشته معماری (Architecture) از دانشگاه هاروارد (Harvard University) آمریکا است. او که در حوزههای معماری، نقاشی، فلسفه، روانشناسی و شهرسازی (Urban Planning) تبحر داشت، در ایران علاوه بر فرهنگسرای نیاوران، پروژههایی مانند فرهنگسرای دانشجو، پارک شفق، دفتر شهبانو و خانه شخصی پرویز تناولی را طراحی کرد. در خارج از کشور نیز، هدایت پروژههای مسکنسازی در ویرجینیای آمریکا و توسعه هتل در اسپانیا را بر عهده داشت.
اهمیت معماری نیاوران
همانطور که اشاره شد، اهمیت معماری فرهنگسرای نیاوران در ترکیب هنرمندانه سنت و نوآوری ریشه دارد. از ویژگیهای سنتی این بنا میتوان به ساختار هشتی و حیاط مرکزی اشاره کرد که یادآور خانههای سنتی ایرانی است. شیوه نورگیری، مصالح بومی بهکاررفته و ارتباط هماهنگ ساختمانها با یکدیگر، احتمالاً بازتابی از تأثیرات تحصیلات غربی دیبا در سال ۱۳۴۵ است. دیبا در دهه سوم زندگی به ایران بازگشت و پس از انقلاب، به طور دائم در اسپانیا و فرانسه اقامت گزید، اما میراثش در ایران ماندگار شد.
چرا باید از فرهنگسرا بازدید کنیم؟
تماشای معماری خلاقانه این بنا، یکی از دلایل اصلی جذابیت بازدید از فرهنگسرای نیاوران است، اما رویدادهای متنوع فرهنگی و هنری که در این فضا برگزار میشود، علاقهمندان به هنر و میراث فرهنگی را بیش از پیش مجذوب میکند و تجربهای غنی و آموزنده فراهم میآورد.
یکی از رویدادهای برجسته، نمایش فیلم در ساختمان شماره یک واقع در حیاط مرکزی است. این ساختمان مجهز به آمفیتئاتر مدرن در طبقه اول است که برای اکران منظم فیلمهای خاص و جذاب به کار میرود و فرصتی عالی برای علاقهمندان به سینمای هنری فراهم میکند.
پس از آن، نگارخانهها پس از عبور از هشتی و کتابخانه، در حیاط مرکزی قرار دارند و فضایی ایدهآل برای کاوش آثار هنری ارائه میدهند. در نهایت، سالن اصلی برای فعالیتهای سینمایی، کنسرتهای موسیقی، تئاتر، سمینارها و همایشها مورد استفاده قرار میگیرد. به طور کلی، دلایل بازدید از فرهنگسرای نیاوران عبارتند از:
- بازدید از گالریهای نقاشی و عکاسی؛
- مطالعه در کتابخانه (مناسب برای دانشجویان هنر)؛
- تماشای نمایشها و فیلمها؛
- شرکت در کنسرتها؛
- حضور در همایشها و کنفرانسهای هنری.
این مجموعه فرهنگی، برنامههای خود را به طور دقیق در وبسایت منتشر میکند و گاه کلاسهای آموزشی مناسبی نیز برگزار مینماید که برای علاقهمندان به گردشگری فرهنگی، فرصتی ارزشمند است.
فرهنگسرای نیاوران در کجا واقع شده است؟
فرهنگسرای نیاوران دقیقاً روبروی پارک نیاوران واقع شده و دسترسی به آن آسان است. اگر با خودروی شخصی سفر میکنید، به ضلع جنوبی میدان نیاوران بروید و در انتهای خیابان پاسداران، مکانی برای پارکینگ بیابید. برای استفاده از حملونقل عمومی، بهترین گزینه خط ۱ مترو (Metro Line 1) به ایستگاه تجریش است؛ سپس پیاده به سمت میدان قدس حرکت کنید و با یک مسیر کوتاه تاکسی به مقابل فرهنگسرا برسید. ساعات بازدید روزانه از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۰ شب است و این مرکز فرهنگی را به گزینهای ایدهآل برای برنامه سفرهای شهری تبدیل میکند.
جمعبندی و کلام نهایی
در این راهنمای سفر، به طور خلاصه یکی از مهمترین مراکز فرهنگی ایران را معرفی کردیم. تاریخچه پربار آن را کاوش کردیم، معمار و طراحیاش را بررسی نمودیم و به فعالیتهای جاری اشاره کردیم. برای اطلاعات بیشتر درباره کامران دیبا، کتاب باغی میان دو خیابان را مطالعه کنید. این مطلب، نگاهی مقدماتی است و کاوش عمیقتر در جاذبههای فرهنگی تهران، تجربهای غنیتر از گردشگری ایران به ارمغان میآورد.
سوالات متداول
فرهنگسرای نیاوران در کجا واقع شده است؟ فرهنگسرای نیاوران روبروی پارک نیاوران واقع شده و دسترسی به آن از طریق خیابان پاسداران آسان است.
ساعات کاری فرهنگسرای نیاوران چیست؟ ساعات بازدید از فرهنگسرای نیاوران روزانه از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۰ شب است.
چه فعالیتهایی در فرهنگسرای نیاوران برگزار میشود؟ فرهنگسرای نیاوران میزبان فعالیتهای هنری، سمینارها، نمایشگاهها و کنسرتها است.
معمار فرهنگسرای نیاوران کیست؟ معمار فرهنگسرای نیاوران، کامران دیبا، فارغالتحصیل رشته معماری از دانشگاه هاروارد است.
چرا باید از فرهنگسرای نیاوران بازدید کنیم؟ بازدید از فرهنگسرای نیاوران فرصتی برای تماشای معماری خلاقانه و حضور در رویدادهای فرهنگی متنوع را فراهم میآورد.
