تاریخچه شاهچراغ
بنای شاهچراغ به عنوان یکی از برجستهترین جاذبههای مذهبی و تاریخی شیراز، در قرن ششم هجری قمری و در دوران اتابکان فارس بنا شد. این بنا در سال ۷۴۵ هجری قمری توسط ملکه تاشی خاتون، حاکم وقت فارس، مرمت و بازسازی گردید. علاوه بر این، در کنار آرامگاه، مدرسهای وسیع احداث شد و بسیاری از مغازههای اطراف حرم به عنوان وقف برای این بارگاه مقدس اختصاص یافت.
جهانگردان و گردشگران بسیاری از سراسر دنیا برای زیارت و بازدید از این مکان مقدس به شیراز سفر کردهاند و آنچه به وضوح مشاهده میشود، جایگاه والای آرامگاه شاهچراغ در دل مردم شیراز و اهمیت فرهنگی و معنوی آن است.
در سال ۹۱۲ هجری قمری، شاه اسماعیل صفوی این مقبره را بازسازی کرد، اما حدود ۸۵ سال بعد، در سال ۹۹۷ هجری قمری، زلزلهای شدید آسیب جدی به بنا وارد آورد. سرانجام، نادرشاه افشار پس از فتح شیراز بر افغانها، در سال ۱۱۴۲ هجری قمری دستور مرمت و بازسازی کامل آرامگاه را صادر کرد.
نادرشاه افشار نه تنها بازسازی مقبره را پیگیری کرد، بلکه به اطرافیان خود دستور داد قندیل بزرگی از جنس طلا و نقره با وزن ۷۲۰ مثقال زیر گنبد آویزان کنند، اما متأسفانه در سال ۱۲۳۹ هجری قمری، زلزله دیگری آسیب جدی به آرامگاه وارد کرد. پس از این رویداد، قندیل مذکور برای تأمین هزینههای بازسازی فروخته شد.
حرم شاهچراغ در طول سالها بارها مرمت و بازسازی شده و تغییرات متعددی در آن اعمال گردیده است. معماری این بنای تاریخی با کاشیکاریها و آینهکاریهای خیرهکنندهاش، یکی از زیباترین نمونههای میراث فرهنگی ایران به شمار میرود و بازدید از آن تجربهای معنوی و هنری فراموشنشدنی است.
زندگینامه حضرت احمدبنموسی(ع)
حضرت احمد بن موسی (ع)، فرزند ارشد امام موسی کاظم (ع) و برادر بزرگوار امام رضا (ع) است و مادر ایشان اممحمد نام داشته. القابی چون شاهچراغ و سیدالسادات از جمله نامهای این امامزاده والامقام است و کنیه ایشان ابوعبدالله بوده. تاریخ دقیق ولادت حضرت احمد بن موسی (ع) مشخص نیست، اما وفات ایشان بین سالهای ۲۰۳ تا ۲۱۸ هجری قمری تخمین زده میشود.
علت نامگذاری شاهچراغ برای این آرامگاه
نامگذاری آرامگاه حضرت احمد بن موسی (ع) و حضرت محمد بن موسی (ع) به شاهچراغ، روایتی جذاب و پرمعنا دارد که شنیدن آن برای هر علاقهمند به تاریخ و فرهنگ ایران، لذتبخش است.
در اطراف مقبره این بزرگواران، خانههای متعددی ساخته شده بود که یکی از آنها، خانهای قدیمی و گلی متعلق به پیرزنی بود. این پیرزن هر شب جمعه از پنجره خانهاش نوری درخشان و وسیع از دور مشاهده میکرد که تا صبح ادامه داشت. این پدیده هر هفته تکرار میشد تا اینکه پیرزن مشکوک شد و گمان برد یکی از اولیای الهی در آن مکان آرمیده است. سپس به نزد امیر عضدالدوله دیلمی رفت و ماجرا را برای او بازگو کرد. امیر قول داد شب جمعه بعدی به خانه پیرزن برود و از او خواست به محض دیدن نور، او را بیدار کند.
امیر به خانه رسید و در نیمهشب، پیرزن نوری حتی درخشانتر از همیشه را دید و فریاد زد: «شاه چراغ!» از آن پس، این آرامگاه به نام شاهچراغ شناخته شد. امیر با فریاد بیدار شد، نور را با چشمان خود دید و به سمت آن حرکت کرد، اما هنگام رسیدن، نوری نبود. وقتی بازگشت، نور را بزرگتر و درخشانتر مشاهده کرد. او به یارانش دستور داد محل را کاوش کنند و در نهایت، قبر حضرت احمد بن موسی (ع) را یافتند.
امیر عضدالدوله دیلمی پس از کشف قبر، دستور ساخت آرامگاهی باشکوه را داد. شایان ذکر است که پیش از دوران امیر، هیچکس از وجود مقبره حضرت احمد بن موسی (ع) آگاه نبود و سنگ قبر کاملاً زیر لایهای از گل پنهان شده بود.
معماری شاهچراغ شیراز
آرامگاه شاهچراغ به عنوان یکی از نمادهای برجسته جاذبههای طبیعی و تاریخی شیراز، در قرن ششم هجری قمری و دوران اتابکان ساخته شد. معماری آن به سبک آذری است و با طراحیهای هنری خیرهکننده، بازدیدکنندگان را مجذوب خود میکند. این بنا دارای دو درب اصلی در اضلاع شمالی و جنوبی است که زائران و گردشگران میتوانند بر اساس مسیر خود، یکی از آنها را برای ورود انتخاب کنند.
کاشیکاریهای هنرمندانه روی سردرها و منبتکاریهای ظریف سقفها، از زیباترین عناصر معماری این حرم به شمار میروند. دور تا دور حیاط حرم، اتاقهایی زیبا قرار دارد که جلوهای خاص به فضا میبخشد. آینهکاریهای داخلی شاهچراغ شیراز با نورپردازی حرفهای، فضایی چشمنواز و معنوی ایجاد کرده است.
اولین ضریح حرم در زمان فتحعلی شاه از نقره ساخته شد و ضریح دوم نیز در سال ۱۳۸۲ هجری قمری، باز از جنس نقره بود. فضای کلی حرم شاهچراغ، محیطی آرامشبخش و معنوی است که هر بازدیدکنندهای را در بر میگیرد و حس آرامش عمیقی به او هدیه میدهد.
امکانات آستان مقدس شاهچراغ شیراز
برای رفاه زائران و گردشگران، امکانات متنوعی در آستان مقدس شاهچراغ شیراز فراهم شده که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
موزه حرم
موزه حرم شاهچراغ در ساختمانی دوطبقه به مساحت ۱۷۰۰ مترمربع، در ضلع جنوبی حرم واقع است. این موزه میزبان بیش از ۸۰۰۰ شیء تاریخی و ارزشمند از دورههای گوناگون است.
بسیاری از این اشیا قدمت بالایی دارند و از نظر هنری و تاریخی گرانبها هستند. در راهنمای سفر به شیراز، بازدید از این موزه پس از زیارت شاهچراغ را به شما پیشنهاد میکنیم. این موزه یکی از باشکوهترین و بزرگترین موزههای جنوب ایران محسوب میشود.
کتابخانه حرم
کتابخانه حرم شاهچراغ، یکی دیگر از امکانات رفاهی برای زائران است. این کتابخانه با مساحت حدود ۲۵۰۰ مترمربع، مجموعهای غنی از کتابهای متنوع را در خود جای داده. ظرفیت قفسههای آن حدود ۱۰۰ هزار جلد کتاب است و بسیاری از نویسندگان، آثار خود را به آن اهدا میکنند.
سایر امکانات وابسته به حرم
شاهچراغ شیراز علاوه بر موزه و کتابخانه، امکانات دیگری مانند دفتر پست، مخابرات و پاسگاه انتظامی را برای راحتی زائران فراهم کرده است.
چه روزی در تقویم روز شاهچراغ شیراز است؟
شورای فرهنگ عمومی استان فارس در سال ۱۳۸۶ برای اولین بار پیشنهاد نامگذاری یک روز به عنوان بزرگداشت شاهچراغ را مطرح کرد. ابتدا قصد اختصاص روز تولد حضرت احمد بن موسی (ع) را داشتند، اما با توجه به عدم مشخص بودن تاریخ دقیق تولد، تصمیم گرفتند روزی بین تولد حضرت معصومه (س) و امام رضا (ع) را به این مناسبت اختصاص دهند. بدین ترتیب، در سال ۱۳۸۸، روز ششم ذیالقعده، یعنی پنجمین روز دهه کرامت، به عنوان روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ احمد بن موسی در تقویم رسمی کشور مصوب شد.
نزدیکترین جاذبههای گردشگری به شاهچراغ شیراز
شیراز به عنوان شهری تاریخی، میزبان جاذبههای گردشگری فراوانی است که برخی از آنها در نزدیکی آرامگاه شاهچراغ قرار دارند. پس از زیارت، میتوانید به بازدید از این جاهای دیدنی بپردازید. در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود:
مسیر دسترسی به حرم شاهچراغ شیراز
آدرس شاهچراغ: استان فارس، شیراز، میدان احمدی، خیابان ۹دی، ایستگاه اتوبوس ۹دی، جنب خانه تاریخی منطقینژاد، حرم مطهر شاهچراغ
—
سوالات متداول
شاهچراغ در کجا واقع شده است؟ شاهچراغ در شهر شیراز، استان فارس واقع شده و به عنوان یکی از جاذبههای مذهبی و تاریخی شناخته میشود.
تاریخ ساخت آرامگاه شاهچراغ چه زمانی بوده است؟ آرامگاه شاهچراغ در قرن ششم هجری قمری و در دوران اتابکان فارس بنا شده است.
دلیل نامگذاری شاهچراغ چیست؟ آرامگاه به نام شاهچراغ به دلیل مشاهده نوری درخشان از دور توسط یک پیرزن نامگذاری شده که این پدیده به کشف قبر حضرت احمد بن موسی (ع) منجر شد.
امکانات رفاهی در حرم شاهچراغ چیست؟ حرم شاهچراغ دارای امکاناتی چون موزه، کتابخانه و سایر خدمات رفاهی برای زائران است.
چه روزی به عنوان روز بزرگداشت شاهچراغ شناخته میشود؟ روز ششم ذیالقعده در تقویم رسمی کشور به عنوان روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ احمد بن موسی مصوب شده است.
