دروازه معروف شیراز؛ تلاقی معماری و دینداری
دروازههای شهرها معمولاً در نقاط پرتردد و خروجیهای اصلی ساخته میشدند، جایی که مسافران و بازرگانان رفتوآمد داشتند. دروازه قرآن نیز بر اساس همین اصل در شمال شیراز، در تنگه اللهاکبر و میان کوههای چهلمقام و باباکوهی بنا شد. از این بنای تاریخی، مسافران به سمت کمربندی و جاده مرودشت هدایت میشدند یا وارد شهر میگشتند.
حاکم وقت دستور داد تا قرآنی بر فراز دروازه قرار دهند تا خداوند همه را در امان نگه دارد. اهمیت معنوی این جاذبه دیدنی چنان بود که مردم در ابتدای هر ماه قمری در کنار آن گرد میآمدند تا ماه را در پناه الهی سپری کنند.
دروازه قرآن نمونهای برجسته از توجه ایرانیان به حضور خداوند در تمام جنبههای زندگی است، حتی در ساخت دروازهای برای شهر. این بنای تاریخی شکوه معماری ایرانی-اسلامی را به نمایش میگذارد؛ ساختاری با یک دهانه اصلی بزرگ و دو دهانه کوچک در دو طرف آن. راهپلهای به اتاق بالای دروازه در دهانه غربی قرار دارد. این اتاق دارای سه پنجره مشبک کاشیکاریشده است و قرآن حافظ مسافران در آن نگهداری میشود. در دهانه شرقی، آرامگاه حاج حسین ایگار واقع شده و امروزه خود دروازه یکی از جاهای دیدنی شیراز به شمار میرود. آنچه خوبان همه دارند، دروازه قرآن یکجا دارد
شیراز علاوه بر دروازه قرآن، دروازههای دیگری مانند اصفهان، سعدی، قصابخانه، کازرون و شاه داعیالله نیز داشته است، اما تنها این یکی باقی مانده. در واقع، از میان بیشمار دروازههای شهرهای ایران، فقط این بنای تاریخی پابرجاست و شاید دلیل ماندگاری آن، تقدس قرآن بالای اتاقک دروازه و اعتقاد عمیق مردم به آن باشد.
هنگام بازدید از دروازه، علاوه بر زیبایی و شکوه بنای تاریخی، از محوطه اطراف نیز لذت خواهید برد. تندیس طاووسی ساختهشده از گلهای طبیعی در تمام فصلها چشمنواز و روحنواز برای گردشگران است. محوطهسازیهای اخیر بخشی از تنگه و کوه را به آن اختصاص داده و دیگر اثری از بافت قدیمی دیدهشده در عکسهای قدیم نیست.
نزدیکی دروازه قرآن به مقبره خواجوی کرمانی، آرامگاه حافظ و باغ جهاننما، برای گردشگرانی که زمان محدودی در شیراز دارند، ایدهآل است. این نزدیکی اجازه میدهد با یک برنامه سفر فشرده، چندین جاذبه دیدنی را بازدید کنند؛ جاذبههایی دلانگیز و خاطرهساز. تمام فرازونشیبهای تاریخی دروازه
عضدالدوله دیلمی در سالهای ۳۳۸ تا ۳۷۲ هجری قمری، دروازه را از سنگ و ساروج بنا کرد و قرآنی بر آن قرار داد تا مسافران را برکت دهد. کریمخان زند آن را بازسازی کرد و اتاقکی ویژه برای قرآن ساخت و دو جلد قرآن نفیس به خط ثلث خوشنویس دوره تیموری سلطان ابراهیم (نوه شاهرخ تیموری) در آن قرار داد. این قرآنها به «قرآن هفده کیلوگرم» یا «قرآن هفده من» معروفند به دلیل وزن و حجم زیادشان و اکنون در موزه پارس شیراز نگهداری میشوند.
دروازه قرآن به دلیل بلایای طبیعی چندین بار مرمت شده است. برای مثال، پس از زلزله دوران قاجار، محمدزکیخان نوری خرابیها را تعمیر کرد و دو اتاقک نگهبانی در دو طرف طاق قرآن برای حفاظت از دروازه ساخت. همچنین، آبانباری در کنار آن بنا کرد که از آب رکنآباد پر میشد و برای مسافران تازهوارد گوارایی میبخشید، همانطور که حافظ میسراید: بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت
کنار آب رکن آباد و گلگشت مصلا را
متأسفانه، در سال ۱۳۱۵، شهردار وقت شیراز با استفاده از دینامیت، بنا را تخریب کرد تا مسیر عبور خودروها و کامیونها باز شود. در حالی که پیشینیان به این دروازه احترام میگذاشتند، او تنها به راحتی تردد وسایل نقلیه فکر میکرد.
با این حال، به دلیل اهمیت معنوی بالای طاق قرآن برای شیرازیها و رسم گردهمایی در ابتدای هر ماه قمری، مردم از این اقدام ناراحت شدند. ۱۲ سال بعد، در سال ۱۳۲۸، حاج حسین ایگار، بازرگان مشهور شیرازی ملقب به اعتمادالتجار، دروازه جدیدی در نزدیکی محل قدیمی ساخت؛ بزرگتر، با دهانه قوسی نوکتیز و دو دهانه جانبی، و اتاقکی مستطیلی برای نگهداری قرآن.
دور تا دور این دروازه، آیات قرآنی با خط ثلث و نسخ نقش بسته است؛ در پیشانی شمالی طاق: «إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ» (سوره اسراء، آیه ۹)، در پیشانی جنوبی رو به شهر شیراز: «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَىٰ…» (سوره اسراء، آیه ۸۸)، در گوشه غربی: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ» و در گوشه شرقی: «وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» (سوره حجر، آیه ۹). اعتمادالتجار وصیت کرد که در سمت چپ دروازه، رو به دره، دفن شود. هنگام بازدید، به آرامگاه این بازرگان賢明 نیز سر بزنید. این دروازه تا سال ۱۳۶۵ همچنان مسیر عبور خودروها از راه تاریخی اصفهان به شیراز بود. سرانجام در سال ۱۳۷۵ با شماره ۱۸۰۰ به عنوان اثر تاریخی ملی ثبت شد.
چرا ورودی شهر به دروازه قرآن مشهور شد؟
عضدالدوله دیلمی برای شهر شیراز دروازهای از ساروج و خشت بنا کرد و بالای طاق آن قرآنی قرار داد تا مسافران از زیر آن عبور کنند و در پناه خدا به سلامت رفتوآمد نمایند. پس از آن، مردم اعتقادی راسخ به این بنای تاریخی پیدا کردند و علاوه بر ایام سفر، در ابتدای هر ماه قمری نیز در کنارش جمع میشدند تا از بلاها در امان بمانند.
قرآن دروازه در موزه پارس شیراز
از ابتدای ساخت، قرآن بر فراز دروازه قرار داشت. کریمخان زند اتاقکی ویژه برای آن ساخت و دو جلد قرآن نفیس در آن قرار داد. در بازدید از شیراز، این قرآنهای ارزشمند را در موزه پارس ببینید.
دروازه قرآن شیراز کجاست؟
دروازه قرآن در شمال شیراز، روبهروی تنگه اللهاکبر و میان کوههای چهلمقام و باباکوهی واقع شده و مسافران را به سمت کمربندی و جاده مرودشت هدایت میکرد. تا امروز به همین نام مشهور مانده است.
تا سال ۱۳۶۵ همچنان مسیر تردد خودروها بود و از راه تاریخی اصفهان به شیراز، ماشینها از زیر آن عبور میکردند. اما اکنون به محوطهای کاملاً گردشگری تبدیل شده است.
دروازه قرآن روی گوگل مپ
بهارنارنج که شکفت به دیدار دروازه قرآن بیا
شیراز در هر فصل دلبری خاصی دارد. در فصل شکوفایی بهارنارنج، علاوه بر زیباییهای بصری، عطر دلانگیز آن نیز شما را مجذوب میکند. اما بازدید از دروازه قرآن همیشه خاطرهساز است، فارغ از فصل یا زمان روز.
در شب، از شکوه بنای تاریخی زیر نورپردازی لذت ببرید و از دور آن را تماشا کنید؛ در روز، به جزئیات معماری و نقشونگارها غرق شوید. شیراز یکی از محبوبترین مقاصد گردشگری برای ایرانیان و گردشگران خارجی است و در تعطیلات رسمی مانند نوروز، شلوغی بیشتری دارد.
سوالات متداول
دروازه قرآن شیراز کجاست؟ دروازه قرآن در شمال شیراز، روبهروی تنگه اللهاکبر و میان کوههای چهلمقام و باباکوهی واقع شده است.
چه زمانی مردم در کنار دروازه قرآن جمع میشوند؟ مردم معمولاً در ابتدای هر ماه قمری در کنار دروازه قرآن گرد هم میآیند تا از بلاها در امان بمانند.
دروازه قرآن چه تاریخی دارد؟ دروازه قرآن در زمان عضدالدوله دیلمی ساخته شد و چندین بار در طول تاریخ مرمت و بازسازی شده است.
آیا دروازه قرآن یک بنای گردشگری است؟ بله، دروازه قرآن به عنوان یکی از جاذبههای دیدنی شیراز شناخته میشود و محوطه آن برای گردشگری مناسب است.
دروازه قرآن چه ویژگیهایی دارد؟ این دروازه نمونهای از معماری ایرانی-اسلامی با یک دهانه بزرگ و دو دهانه کوچک است و دارای آیات قرآنی نقش بسته بر روی آن میباشد.
