با روستای قلات در شیراز بیشتر آشنا شوید
روستای قلات، واقع در ۳۶ کیلومتری شمال غربی شیراز، با آب و هوای خنک و مطبوع خود، حتی در گرمترین روزهای تابستان، نسیمی دلپذیر به همراه دارد و پناهگاهی ایدهآل برای فرار از گرمای شهر است.
این روستای زیبا در ارتفاع ۲۰۶۵ متری از سطح دریا قرار گرفته و جمعیتی حدود ۷۰۰۰ نفر را در خود جای داده است. قلات شیراز با وجود وسعت محدود، از آثار باستانی و جاذبههای گردشگری غنی برخوردار است که در ادامه به آنها میپردازیم؛ اما ویژگی برجسته آن، طبیعت بکر و تجربهای خاطرهانگیز از گشتوگذار در دل کوهستانهای سرسبز است.
تا زمانی که به نزدیکی روستای قلات نرسید، نمیتوانید عمق زیباییهای پنهان آن را کشف کنید؛ از چشمههای زلال که از دل کوهها سرازیر میشوند تا درههای عمیق و خنک که حتی در اوج گرما، لرزه بر اندام میاندازد و حس طراوت را القا میکند.
جاهای دیدنی روستای قلات در شیراز
علیرغم وسعت محدود، روستای قلات جاذبههای دیدنی منحصربهفردی دارد. برای نمونه، کلیسای قلات که در دوره بین دو جنگ جهانی (World War I and II) ساخته شده، امروزه متأسفانه در معرض تخریب قرار دارد و نیاز به حفاظت فوری دارد.
همچنین حمام تاریخی قلات، که طبق روایات بزرگان روستا، سعدی شیرازی در آن غسل کرده است، یکی دیگر از بناهای ارزشمند است؛ متأسفانه این حمام نیز در آستانه ویرانی قرار گرفته و حفظ آن ضروری است.
از دیگر آثار زیبا و برجسته قلات شیراز، میتوان به آسیابهای آبی و قلعه قزل ارسلان اشاره کرد که از مهمترین جاذبههای تاریخی و میراث فرهنگی روستای قلات به شمار میروند و داستانهای کهن را روایت میکنند.
گذشته از جاذبههای تاریخی ساخته دست بشر، قلات از نعمتهای طبیعی خداوند نیز بیبهره نمانده و جاذبههای طبیعی فراوانی دارد که آن را به بهشتی کوچک در دل کوهستان تبدیل کرده است. با ورود به روستای قلات شیراز، درختان چند هزار سالهای را خواهید دید که عظمت و قدمتشان شما را شگفتزده میکند و حس پیوند با تاریخ را برمیانگیزد. اگر در فصل بهار به این روستا سفر کنید، گشتوگذار در جنگلهای سرسبز و مرموز، احساسی شبیه به قدم زدن در صحنههای رویایی فیلمهای هالیوودی (Hollywood) به شما میدهد؛ از معماری نفسگیر کوهستانی تا کوچههای پر رمز و راز که جویبارهای زلال در آنها جاری است.
تماشای آبشارهایی که از میان صخرهها سرازیر میشوند و گوش سپردن به صدای آرامبخش برخورد آب به سنگها، تجربهای جادویی از سفری در زمان و دوری از هیاهوی زندگی مدرن امروزی را برایتان رقم میزند.
در حاشیه رودخانههای شبشتری و چشمه انجیری، پوشش گیاهی دارویی شامل بومادران، آویشن، ختمی، مرزه و پونه، جلوهای بینظیر به رودخانههای قلات شیراز بخشیده و طبیعت را به گنجینهای از گیاهان مفید تبدیل کرده است.
چرا به این روستای زیبا سفر کنیم؟
یکی از دلایل اصلی جذب گردشگران داخلی و خارجی به قلات، قدمت هزاران ساله این روستاست که درختان سر به فلک کشیده آن، گواهی زنده بر این میراث کهن هستند. علاوه بر این، مهماننوازی بینظیر مردم محلی – که در ادامه به آن اشاره میشود – و بافت معماری خاص خانهها، قلات را به مقصدی جذاب و فراموشنشدنی برای علاقهمندان به گردشگری روستایی تبدیل کرده است.
آشنایی با مردم مهماننواز و خونگرم روستای قلات
شاید شنیده باشید که شیرازیها به مهماننوازی و خونگرمی شهرهاند و مردم استان فارس نماد استقبال گرم از مهمان هستند؛ این توصیف کاملاً درست است و روستای قلات شیراز نیز از این قاعده مستثنی نیست. اهالی این روستای زیبا در مناسبتهای سنتی و مذهبی مانند عید نوروز، چهارشنبهسوری، ایام محرم و صفر، و ماه مبارک رمضان، مراسمهای رنگارنگ و خاطرهانگیزی برگزار میکنند که فرصتی عالی برای تجربه فرهنگ اصیل ایرانی است.
در مراسم جشن و سرور، بهویژه عروسیها، عمده مردم لباسهای سنتی عشایر قشقایی را بر تن میکنند. موسیقی نواحی و “واشنگ” از برنامههای محبوب اهالی روستای قلات شیراز است؛ واشنگ نوعی همآوایی دلنشین است که زنان بومی در عروسیها اجرا میکنند و صدایی زیبا و احساسی به همراه دارد.
به عنوان نکته پایانی این بخش، سازهایی مانند ضرب، ویولن، دهل و سرنا از آلات موسیقی متداول در روستای قلات هستند و ریتمهای شاد محلی را زنده میکنند.
خوراکیهای متنوع در روستای قلات شیراز
در روستای قلات، رستورانها و کافههای متعدد وجود دارد که دسترسی به غذاهای محلی را آسان میکند و نیازی به حمل مواد اضافی برای پخت و پز نخواهید داشت. غذاهای محلی رایج شامل کشک و پیاز، کشک و گردو، کلهپاچه، عدسی و آش رشته هستند که طعمی اصیل و خانگی دارند.
بسته به فصل سفر به قلات، میوههای تازه و خوشطعمی مانند انگور، بادام، گردو، انجیر، انار، زردآلو و گوجهسبز در دسترس است؛ امتحان کردن آنها تجربهای لذتبخش از محصولات ارگانیک روستایی است. همچنین فرآوردههای لبنی تازه نظیر شیر، پنیر، کشک و کره، از سوغاتیهای محبوب و طبیعی قلات شیراز به شمار میروند.
بازیها و سرگرمیهای رایج
در طول سفر به قلات، ممکن است کودکان را در حال بازی “ششخانه” ببینید که محبوبترین بازی محلی است؛ اگر علاقهمندید، میتوانید با آنها همبازی شوید و قوانین این بازی سنتی را از نزدیک بیاموزید. در مراسم عقد و عروسی، بزرگترها به چوببازی مشغول میشوند و در فصل بهار، ترانهبازیهای شاد و محلی را خواهید مشاهده کرد.
شغل و منبع درآمد مردم روستای قلات شیراز
اغلب اهالی روستای قلات به کشاورزی، دامداری و صنایع دستی مشغول هستند و از فروش میوهها، غلات، گیوه، سبدهای دستبافت و مشک (ظرفی سنتی برای خنک نگهداشتن آب) امرار معاش میکنند؛ این مشاغل، اقتصاد محلی را پویا نگه میدارند.
معماری خانههای روستا قلات
جنس بیشتر خانههای روستای قلات از سنگ، خشت، گل، گچ و چوب است. سقفها مسطح بوده و خانهها معمولاً یک یا دو طبقه هستند؛ البته خانههای سه طبقه نیز وجود دارد، اما تعداد آنها بسیار محدود است و معماری سنتی را حفظ میکنند.
جمعبندی و کلام آخر
روستای قلات با جاذبههای طبیعی و تاریخی خیرهکنندهاش، هر علاقهمند به گردشگری را ترغیب میکند تا دستکم یک بار سفری به این بهشت کوچک تجربه کند. با توجه به موقعیت جغرافیایی مرکزی استان فارس، دسترسی از هر نقطه ایران آسان است، اما به یاد داشته باشید که آب و هوای سرد قلات، بهویژه در ارتفاعات، نیازمند آمادگی است.
برای سفر، لباس گرم مناسب همراه ببرید. اگر به طبخ غذا در طبیعت بکر قلات علاقه دارید، حتماً یکی از وعدههای غذایی محلی را امتحان کنید تا با طعمهای اصیل آشنا شوید. هرچند در سالهای اخیر برخی آثار باستانی به دلیل کمتوجهی در حال تخریب هستند، اما ارزشهای بیپایان این روستای زیبا همچنان پابرجاست و امیدواریم حفاظت از آنها به زودی اولویت شود.
سوالات متداول
روستای قلات در کجا قرار دارد؟ روستای قلات در ۳۶ کیلومتری شمال غربی شیراز و در ارتفاع ۲۰۶۵ متری از سطح دریا واقع شده است.
چه جاذبههایی در روستای قلات وجود دارد؟ جاذبههای روستای قلات شامل حمام تاریخی، آسیابهای آبی، قلعه قزل ارسلان و چشمههای زلال است.
آب و هوا در روستای قلات چگونه است؟ آب و هوای روستای قلات خنک و مطبوع بوده و حتی در تابستان نسیمی دلپذیر به همراه دارد.
غذاهای محلی روستای قلات چه هستند؟ غذای محلی قلات شامل کشک و پیاز، کشک و گردو، کلهپاچه و عدسی است که طعمی اصیل دارند.
معماری خانههای روستای قلات چگونه است؟ خانههای روستای قلات عمدتاً از سنگ، خشت و چوب ساخته شده و دارای سقفهای مسطح و یک یا دو طبقه هستند.
