تاریخچه باغ عفیف آباد شیراز
باغ عفیفآباد شیراز با مساحتی حدود ۱۲۷ هزار مترمربع، یکی از برجستهترین باغهای تاریخی ایران است که از دل پیچوخمهای تاریخ پدیدار شده و همچنان استوار مانده است. این باغ در دوران صفویه به عنوان یکی از املاک شخصی حاکم فارس، یعقوبخان ذوالقدر، و مکانی تفریحی برای پادشاهان صفوی شناخته میشد. در قلب باغ، قلعه سنگی باشکوهی به نام قلعه گلشن بنا گردید.
در دوران قاجار، باغ توسط یکی از خاندانهای بانفوذ شیراز، میرزا علیخان قوامالملک، خریداری شد. قوامالملک دستور بازسازی باغ را داد و برای تأمین آب آن، قناتی در فاصله ۱۵ کیلومتری خرید. با توجه به فرسودگی و ویرانی بخش عمده قلعه گلشن، در سال ۱۲۸۴ هجری قمری، عمارتی زیبا و دوطبقه جایگزین قلعه تخریبشده شد. این عمارت همان بنای دیدنی است که امروزه در باغ عفیفآباد شیراز به چشم میخورد. در اواخر دوران قاجار، باغ به عفیفه خانم، خواهرزاده بنیانگذار آن، سپرده شد. عفیفه خانم تغییرات گستردهای در بخشهای گوناگون باغ ایجاد کرد و از آن زمان، نام باغ به باغ عفیفآباد تغییر یافت. در دوران پهلوی، وارثان باغ آن را به فرح پهلوی هدیه دادند، اما نهایتاً ارتش در سال ۱۳۴۰ طی یک مزایده، باغ عفیفآباد را خریداری کرد. پس از این رویداد، عفیفآباد با الهام از کاخ ورسای (Versailles Palace) طی هفت سال مرمت و بازسازی شد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، باغ همچنان در اختیار ارتش ماند و در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۳۷۰، مصادف با روز ارتش، به عنوان موزه نظامی شماره دو بازگشایی شد که بازدید از آن برای عموم آزاد است. مجموعه باغ عفیفآباد شیراز در سال ۱۳۵۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید. بخشهای مختلف باغ عفیف آباد شیراز
باغ عفیفآباد شیراز به عنوان یکی از جاهای دیدنی شیراز با جنبههای تاریخی و تفریحی، بخشهای متنوعی دارد. کلیت این باغ شامل کاخ سلطنتی با دو موزه نظامی و موزه عبرت، حمام سنتی، قهوهخانه سنتی و باغ ایرانی (Persian Garden) است که همگی برای بازدید عموم در دسترس هستند. در ادامه، این بخشها را معرفی میکنم.
کاخ سلطنتی اصلی
کاخ سلطنتی اصلی باغ عفیفآباد شیراز، عمارتی دوطبقه است که از نظر معماری و ساختار، شباهتهای چشمگیری به باغ ارم شیراز دارد. این عمارت با ۳۰ تالار و اتاقهای بههمپیوسته، ترکیبی دلانگیز از معماری دوران هخامنشی، ساسانی و قاجاریه را به نمایش میگذارد.
در نگاه نخست، چشمتان به عمارتی عظیم با ایوانی وسیع و باز میافتد که ستونهای بلند آن را احاطه کردهاند. جالب است بدانید که تمام اتاقهای طبقه دوم به این ایوان دسترسی دارند. در فضای ایوان، صحنه تاجگذاری یکی از پادشاهان ساسانی با کاشیکاریهای ماندگار جاودانه شده است. در اصلی عمارت در نمای شمالی کاخ واقع شده و چند پلکان سنگی بازدیدکنندگان را به تالار اصلی هدایت میکند. سردر ورودی با چهار ستون و سرستونهایی شبیه به سرستونهای تخت جمشید آراسته است. در این بخش، جذابترین ویژگی، سقف چوبی با نقاشیهای روغنکاریشده است که کل فضای داخلی سقف را پوشش داده.
نمای شرقی کاخ عفیفآباد شیراز، ایوانی سرتاسری و بسیار بزرگ است که بخش عمده نمای بیرونی عمارت را تشکیل میدهد. دو طرف ساختمان نیز دو تراس بهارخواب با هشت ستون طراحی شده است. حتماً اطراف عمارت قدم بزنید و با آن عکسهای یادگاری بگیرید.
موزه نظامی
وقتی به طبقه اول عمارت باغ عفیفآباد شیراز پا میگذارید، معماری و تزیینات داخلی با نورهای رنگارنگی که از پنجرهها به داخل میتابد، فضایی دلنشین ایجاد میکند، گویی که این طبقه اصلاً موزه نظامی نیست.
شاید یکی از پارادوکسهای جالب موزه نظامی، چیدمان این همه سلاح خطرناک و زمخت در فضایی اینچنین لطیف باشد. در وسط تالار، آبنمایی زیبا طرحهای سقف و دیوارها را در آب بازتاب میدهد و دیوارها با طرح سنگ گندمک (طرحی شبیه به خوشههای گندم بر زمینه کرمیرنگ) آراسته شده است. در موزه نظامی باغ عفیفآباد، ادوات جنگی از دورانهای مختلف تاریخ به نمایش درآمده است. این موزه یکی از بزرگترین موزههای تسلیحات (Arms Museum) به شمار میرود و مجموعهای غنی از سلاحهای سرد و گرم، شمشیر، زره، تفنگ، تپانچه و غیره را در معرض دید عموم قرار داده است. موزه شامل اسلحههای شخصی افراد برجسته تاریخ مانند فتحعلی شاه، ناصرالدین شاه، محمدرضا شاه، رضاشاه و مظفرالدین شاه است.
موزه عبرت
طبقه اول عمارت از طریق سه پله به طبقه دوم متصل میشود. این طبقه دارای راهرویی بلند با اتاقهایی بههمپیوسته در دو طرف است. راهرو به مرکز طبقه هدایت میشود که تالار بزرگ و مجلل باغ عفیفآباد شیراز محسوب میگردد. در نگاه اول، نور خورشید را میبینید که از پنجرههای شیشهای بر مقرنسکاریها و گچبریهای تالار میتابد.
زیبایی در و دیوار تالار اصلی واقعاً چشمگیر است، اما سرتان را بالا ببرید و به سقف نگاهی بیندازید. سقف تالار از چوب ساخته شده و با نقاشیهای ظریف گلوبوته، صحنههای بزم و شادی و غیره پوشیده است. یکی دیگر از جاذبههای تالار، دو بخاری سنگی مرمرین است که در شمال و جنوب آن قرار دارند.
آنقدر از زیبایی تالار گفتم که از موزه عبرت غافل شدم. این طبقه با نام موزه عبرت شناخته میشود و محلی برای نگهداری و نمایش وسایل شخصی خاندان پهلوی است. 
این موزه شامل بخشهای متنوعی مانند اتاق همایش، نشیمن، رختکن، اتاق مطالعه، پذیرایی و قمارخانه است. فرشهای اصیل و گرانبها، و پیانوی شخصی فرح پهلوی از مهمترین اقلام نمایشدادهشده در موزه عبرت هستند.
باغ ایرانی
باغ عفیفآباد شیراز یکی از زیباترین باغهای سنتی ایران است که درختان بلند و گلکاریهای دلانگیزش، چشمان هر گردشگری را نوازش میدهد. این باغ به دلیل فضای سبز گسترده، یکی از محبوبترین جاذبههای طبیعی (Natural Attractions) شیراز است و مکانی ایدهآل برای پیادهروی و دیدارهای دوستانه به شمار میرود.
باغ ایرانی با آواز پرندگان، نسیم باد در میان شاخهها، شکوفههای نارنج در بهار، عطر نارنج در تابستان، و رنگهای سفید و نارنجی در پاییز و زمستان، تمام حواس را درگیر میکند. متأسفانه، در حال حاضر توجه به گلکاریهای باغ به اندازه دوران ساخت آن نیست و از شکوه پیشین فاصله گرفته، اما باغ عفیفآباد شیراز همچنان گزینه نخست ساکنان شیراز برای تفریح و تنفس هوای تازه است.
حمام سنتی
این حمام سنتی در بخش غربی باغ عفیفآباد شیراز واقع شده است. ساختار حمام شبیه به دیگر حمامهای سنتی ایرانی است، اما معماری سنتی ایرانی آن فضایی دیدنی آفریده. دیوارهای داخلی حمام با نقشبرجستههایی از داستانهای کهن مانند نقش فرهاد در کوه بیستون، دیدار مردم با خسروپرویز ساسانی، و ورود یوسف به جمع زنان مصری تزیین شده است.
حمام سنتی باغ عفیفآباد شیراز دارای دو خزینه آب سرد و گرم است که آب گرم خزینه از طریق دیگ بزرگ مسی در کف تأمین میشد. در گذشته، با روشن کردن آتش زیر دیگ، آب به تدریج گرم میگردید و دود از مناره بالای پشتبام خارج میشد. پشتبام حمام یک مناره و گنبد کوچک (قبه) دارد. این حمام در طول سالها مرمت شده و کمی از اصالت اولیه فاصله گرفته است.
قهوهخانه
قهوهخانه سنتی باغ عفیفآباد شیراز درست کنار حمام سنتی در بخش غربی باغ قرار دارد. قهوهخانه در گذشته مکانی برای استراحت، تفریح و قلیانکشیدن شاهزادگان قاجاری بود. دیوارهای آجری و معماری ایرانی قهوهخانه، حس کاملاً سنتی به فضا میبخشد. البته حوض کوچکی در وسط قهوهخانه نیز جذابیت خاصی دارد.
قهوهخانه دارای شش حجره با کاشیکاریهای طراحیشده است. طرح کاشیها روایتی تصویری از داستانهای مهم شاهنامه مانند داستان ضحاک و کاوه آهنگر، زال و سیمرغ، نبرد رستم و سهراب، نبرد تهمتن و دیو سپید، و نبرد رستم و اسفندیار را نشان میدهد. البته به دلیل تجاریسازی فضا، قهوهخانه از زیبایی روزهای گذشته فاصله گرفته، اما همچنان یکی از جاهای دیدنی شیراز است و تماشای تصاویر رنگارنگ و جذاب شاهنامه بر دیوارها ارزشمند است.
امکانات رفاهی مختلف باغ برای گردشگران
با توجه به اینکه باغ عفیفآباد شیراز یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری (Tourist Attractions) شیراز به شمار میرود، امکانات رفاهی و تفریحی گوناگونی برای گردشگران و بازدیدکنندگان فراهم است. امکانات رفاهی باغ عفیفآباد شیراز شامل تالار عروسی و مهمانسرا (Guesthouse)، سرویس بهداشتی، استخر، قهوهخانه سنتی، کتابفروشی، فروشگاه صنایع دستی (Handicrafts)، زمین بازی تنیس و والیبال، و غرفه اجاره لباسهای سنتی برای عکاسی است.
امکانات ورزشی، تالار و مهمانسرا در اختیار ارتش است و استفاده از آنها برای عموم آزاد نیست؛ برای بهرهمندی از این امکانات، حتماً هماهنگیهای لازم و رزرو را انجام دهید. ساعات بازدید باغ عفیف آباد
بازدید از باغ عفیفآباد شیراز در نیمه اول سال از ساعت ۸ تا ۱۹ و در نیمه دوم سال از ساعت ۸ تا ۱۷ ممکن است. هزینه بلیت ورودی برای گردشگران داخلی ۵ هزار تومان و برای گردشگران خارجی ۵۰ هزار تومان است.
بهترین زمان بازدید از باغ
حتماً درباره شیراز و توصیفات بینظیر آن در فصل بهار، به ویژه اردیبهشتماه، شنیدهاید. بهار بهترین فصل برای سفر به شیراز است، اما باغ عفیفآباد شیراز در فصول دیگر سال نیز جذابیت خود را حفظ میکند و بازدید از آن تجربهای لذتبخش به همراه دارد.
باغ عفیف آباد شیراز کجاست؟
آدرس باغ عفیفآباد شیراز: استان فارس، شیراز، انتهای خیابان عفیفآباد
دسترسی به باغ عفیفآباد شیراز از طریق اتوبوس، مترو (Metro)، تاکسی و خودرو شخصی امکانپذیر است. اگر قصد استفاده از اتوبوس را دارید، به اتوبوسهای بلوار استقلال سوار شوید و در ایستگاه زرهی پیاده شوید؛ از آنجا با چند دقیقه پیادهروی به باغ خواهید رسید.
اگر از مترو استفاده میکنید، به ایستگاه آوینی بروید و سپس تاکسیهای خیابان عفیفآباد را سوار شوید و در انتهای خیابان پیاده شوید. اگر با خودرو شخصی سفر میکنید، با کمک لوکیشن باغ عفیفآباد شیراز در گوگل مپ (Google Maps)، به راحتی مسیر را پیدا خواهید کرد.
باغ عفیف آباد شیراز روی گوگل مپ
جایی برای روزهای خوب و روزهای بد
اگر روز بدی داشتید و میخواهید آن را فراموش کنید، یا روز خوبی گذراندید و دوست دارید شادی آن را چند ساعت بیشتر در دل نگه دارید، بهتر است به باغ عفیفآباد شیراز سر بزنید. از لحظه ورود از در، زیبایی باغ با درختان نخل اطراف حوض، حالتان را تازه میکند.
اگر برای نخستین بار به باغ عفیفآباد شیراز میروید، چند ساعتی را به گشتوگذار در عمارت اختصاص دهید، موزهها را کاوش کنید و یک دل سیر به سقف چوبی زیبای عمارت بنگرید؛ سلیقه و ظرافتی مانند آن را در جای دیگری نخواهید یافت.
با توجه به اینکه بهار بهترین فصل بازدید از این باغ است، ممکن است در این ایام با ازدحام جمعیت و شلوغی روبرو شوید که امری طبیعی است. اما اگر ترجیح میدهید در ساعات خلوت از باغ لذت ببرید، این نکته را مد نظر قرار دهید. سوالات متداول
تاریخچه باغ عفیف آباد شیراز چیست؟ باغ عفیف آباد شیراز در دوران صفویه تأسیس و پس از بازسازی در دوران قاجار به نام عفیفه خانم تغییر نام داد.
ساعات بازدید از باغ عفیف آباد چگونه است؟ بازدید از باغ در نیمه اول سال از ساعت ۸ تا ۱۹ و در نیمه دوم سال از ساعت ۸ تا ۱۷ امکانپذیر است.
بخشهای مختلف باغ عفیف آباد شامل چه چیزهایی است؟ باغ عفیف آباد شامل کاخ سلطنتی، موزه نظامی، موزه عبرت، حمام سنتی و قهوهخانه سنتی است.
آدرس باغ عفیف آباد کجاست؟ باغ عفیف آباد در استان فارس، شیراز و انتهای خیابان عفیف آباد واقع شده است.
بهترین زمان برای بازدید از باغ عفیف آباد کیست؟ فصل بهار به ویژه اردیبهشتماه بهترین زمان برای بازدید از باغ عفیف آباد محسوب میشود.
