
محل قرارگیری آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی در استان خراسان رضوی و در فاصلهی ۳۰ کیلومتری از شهر مشهد، در بخش توس و انتهای بلوار شاهنامه واقع شده است. برای اینکه بتوانید این بنای تاریخی را بهراحتی پیدا کنید، لوکیشن آن را در گوگل مپ (Google Map) برای شما آماده کردهایم:
محل آرامگاه فردوسی بر روی گوگل مپ
عکس از: سایت Ferdowsitoos
چگونه به آرامگاه فردوسی برسیم؟
برای بازدید از مقبره فردوسی
از نقطه آغاز مشهد، گزینههای متنوعی برای سفر به آرامگاه فردوسی در دسترس شماست. شما میتوانید با اتوبوس، مترو (Metro) یا با خودروی خصوصی به این جاذبه تاریخی سفر کنید.
سفر به آرامگاه فردوسی با اتوبوس
یکی از راحتترین راهها برای رسیدن به آرامگاه فردوسی، استفاده از اتوبوسهای خط ۲۰۲ است. این اتوبوسها از پایانه فردوسی مشهد به سمت توس حرکت کرده و یکی از ایستگاههای آنها، آرامگاه فردوسی میباشد. با سوار شدن به این اتوبوسها، در مدت تقریبی ۴۵ دقیقه به مقصد خواهید رسید.
سفر به آرامگاه فردوسی با مترو
اگر عزم سفر به آرامگاه فردوسی را کردهاید و به دنبال استفاده از سیستم مترو مشهد هستید، باید بدانید که فعلاً خط مترو مستقیمی به این مکان وجود ندارد. اما میتوانید بخشی از مسیر را با مترو طی کرده و سپس ادامه مسیر را با اتوبوسهای خط ۲۰۲ به سوی آرامگاه فردوسی پیش ببرید. برای این کار، از مترو پیاده شده و در ایستگاه نمایشگاه اقدام به سوار شدن به اتوبوس نمایید.
عکس از: سایت Google map
سفر به آرامگاه فردوسی با خودروی شخصی
اگر از خودروی شخصی استفاده میکنید، تنها کافی است از مشهد به سمت قوچان حرکت کنید. پس از رسیدن به سهراهی فردوسی، به سمت راست بپیچید و به بلوار بهارستان بروید. آرامگاه فردوسی در انتهای این بلوار واقع شده است.
قوانین و ساعات بازدید از آرامگاه فردوسی
شما میتوانید در هر روز از هفته به آرامگاه فردوسی مشهد مراجعه کنید. ساعات بازدید به شرح زیر میباشد:
- شش ماهه اول سال (فروردین تا شهریور): از ساعت ۸ صبح تا ۱۹:۳۰ عصر
- شش ماهه دوم سال (مهر تا اسفند): از ساعت ۸ صبح تا ۱۷ عصر
توجه داشته باشید که ساعت کاری مجموعه آرامگاه فردوسی در ایام نوروز به دلیل استقبال زیاد بازدیدکنندگان، به ۸:۳۰ صبح تا ۲۰:۳۰ شب تغییر میکند.
عکس از: سایت Google map
علاوه بر این، این مجموعه در ایام تعطیلات رسمی زیر تعطیل میباشد و بازدید از آن امکانپذیر نیست:
- ۱۴ خرداد: رحلت امام خمینی (ره)
- ۲۱ رمضان: شهادت امام علی (ع)
- ۲۵ شوال: شهادت امام جعفرصادق (ع)
- ۹ و ۱۰ محرم: تاسوعا و عاشورا
- ۱۱ محرم: عاشورای حسینی
- ۲۸ صفر: رحلت پیامبر اسلام (ص) و شهادت امام حسن مجتبی (ع)
برای بازدید از این مجموعه فرهنگی و تاریخی، تهیه بلیط ورودی الزامی است. قیمت بلیط ورودی در سال ۱۴۰۳ برای گردشگران ایرانی ۲۵۰.۰۰۰ ریال و برای گردشگران خارجی ۲.۰۰۰.۰۰۰ ریال میباشد.
اگر به دنبال اطلاعات بیشتری درباره ساعت بازدید و تغییرات هزینه ورودی هستید، میتوانید با شماره تلفن ۰۵۱۳۲۶۶۳۸۲۵ تماس بگیرید.
فردوسی کیست؟
فردوسی، شاعر حماسی بزرگ ایران، یکی از شناختهشدهترین شخصیتها در ادبیات فارسی به شمار میآید. وی در قرن چهارم هجری قمری در روستای باژ نزدیک طوس به دنیا آمد. اطلاعات دقیقی از زندگی فردوسی در دست نیست، اما گفته میشود که او دهقان و زادهی دهقان بوده و پس از ازدواج، دو فرزند (یک پسر و یک دختر) داشته که در زمان حیاتش پسرش را از دست داده است.
عکس از: سایت Google map
فردوسی از سنین پایین به یادگیری علوم و ادبیات علاقمند بود. او دانشهای مختلفی از قبیل زبان فارسی و عربی، تاریخ، اساطیر و ادبیات را به خوبی آموخت و با مطالعهی آثار گذشتگان، مهارتهای ادبی خود را توسعه داد. شاهنامه که بزرگترین اثر فردوسی است، حدود ۳۰ سال زمان برد تا نگاشته شود و در آن به تاریخ افسانهای و واقعی ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان پرداخته شده است.
تاریخ فوت فردوسی بهطور دقیق مشخص نیست، اما بر اساس روایتها، در سال ۴۱۶ هجری قمری درگذشت و در باغ خود در توس دفن شد.
تاریخچه آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی در مشهد داستانی پیچیده و پر از فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است. آنچه امروز به عنوان یک بنای عظیم و نمادین از فرهنگ و ادب فارسی شناخته میشود، نتیجهی تلاشها و ترمیمهای مکرر در طول تاریخ است که قدمت زیادی ندارد.
سختیهایی که پس از مرگ فردوسی به دلیل اعتقادات شیعهی او ایجاد شد، موجب شد که اجازه دفن وی در گورستان داده نشود و او در باغ خانهاش دفن گردد. این مکان بارها مورد حمله و تخریب قرار گرفته و با گذر زمان، محل دقیق آرامگاه او گم شد و مدتها اثری از آن نبود.
عکس از: سایت Wikipedia
در نخستین اقدام، ارسلان حلذب، سپهدار طوس، بر روی مزار فردوسی یک آرامگاه کوچک بنا کرد که به مدت حدود ۱۰۰ سال پا برجا بود. اما با هجوم مغولها، گرگوز، امیر مغول تصمیم به تخریب آن گرفت. آرامگاه فردوسی به عنوان یکی از سمبلهای ادبیات و فرهنگ ایران، تاریخچه جالبی دارد. در گذشته، برخی از افراد آرامگاه او را تخریب کرده و از مصالح آن برای ساخت قلعهای در توس استفاده کردند.
در قرون بعدی، آرامگاه این شاعر بزرگ چندین بار تعمیر و تغییر شکل داده شد. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، عبدالوهاب آصفالدوله، والی خراسان، بنایی ساده متشکل از دو اتاق را بر روی مزار فردوسی بنا نهاد.
در دوران پهلوی، با تلاشهای محمدتقی بهار و تیمورتاش، طرح احیای آرامگاه فردوسی به جریان افتاد تا برای آن اعتباری در نظر گرفته شود. با تصویب این بودجه در سال ۱۳۰۷، مسابقهای برای طراحی آرامگاه برگزار شد که طرح مهندس مشهور ایرانی، کریم طاهرزاده بهزاد، با الهام از سرستونهای هخامنشی انتخاب شد.
عکس از: سایت Google map
اما این داستان به اینجا ختم نشد. طرح بهزاد در نیمه راه متوقف شد و از مهندس فرانسوی، آندره گدار، که از دیگر شرکتکنندگان در این مسابقه بود، خواسته شد تا طرح خود را ارائه کند. طرح اولیه او نیز با مشکلاتی مواجه بود و در نهایت، نقشه این بنا با همکاری هر دو مهندس و نظارت حسین لرزاده در سال ۱۳۱۳ تکمیل شد.
در سالهای بعد، به خاطر ناپایداری بنا، نیاز به بازسازی احساس شد. در سال ۱۳۴۷، ساختار فعلی آرامگاه فردوسی به طراحی هوشنگ سیحون بازسازی و به شکل کنونی درآمد.
در سالهای اخیر، آرامگاه فردوسی بارها مرمت و بازسازی شده است تا از آسیب دیدن آن جلوگیری شود. این بنا علاوه بر مقبره فردوسی، شامل کتابخانه، موزه و آرامگاه شاعران دیگری همچون مهدی اخوان ثالث و محمدرضا شجریان است و امروزه به عنوان یکی از جاذبههای فرهنگی و گردشگری مهم به شمار میرود.
معماری آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی فراتر از یک مقبره است. این مجموعه با مساحتی بیش از ۶ هکتار شامل بخشهای مختلفی چون ساختمان اداری، موزه و کتابخانه است که شما را به دنیایی از فرهنگ و هنر دعوت میکند. با ورود به این مجموعه، باغ سرسبز و آرامی در انتظار شماست. به سمت استخر زیبایی میروید که در مقابل آرامگاه قرار دارد و تصویر این بنای شگرف را به زیبایی در خود منعکس میکند.
عکس از: سایت Google map
در کنار استخر، مجسمهای باشکوه از فردوسی توسط ابوالحسن صدیقی طراحی شده است. درون استخر، سی فوارهای که با گلهای نیلوفر تزئین شدهاند، قرار دارد که یادآور سی سال تلاش فردوسی در سرودن شاهنامه است. این جاذبه هنری و فرهنگی نماد هنر ایرانی است و در سفر به مشهد باید حتماً از آن بازدید کرد. آرامگاه فردوسی در قلب این مجموعه قرار دارد و از مصالح باکیفیت سنگ و کاشی ساخته شده است. طراحی بنا به دو بخش اصلی تقسیم میشود: نمای خارجی و داخلی. نمای بیرونی این آرامگاه از معماری هخامنشی الهام گرفته و شباهت زیادی به آرامگاه کوروش کبیر دارد.
ساختار خارجی این آرامگاه، یک سازه محکم و چهارگوش به مساحت ۱۰۴۳ مترمربع است که بر روی سکویی قرار دارد و ارتفاع آن به ۱۸ متر میرسد. در هر سمت این سکو، پلکانهایی برای دسترسی به مقبره وجود دارد.
عکس از: سایت Google map
این سازه در اصل از تجمع هفت مکعب کوچکتر تشکیل شده و در کل ۱۲ ستون اصلی دارد. بر روی هر ضلع این بنای تاریخی، ابیاتی از شاهنامه به چشم میخورد و در دیواره جنوبی، نقش برجستهای از فروهر وجود دارد.
طراحی داخلی بنای اصلی
برای ورود به تالار داخلی آرامگاه، باید از ورودی غربی استفاده کنید. پس از عبور از پلکانهای سمت شمالی و جنوبی، به فضایی باز به مساحت ۹۰۰ متر مربع و عمق ۵ متر میرسید که محل دفن حکیم ابولقاسم فردوسی است.
عکس از: سایت Google map
در دیوارهای پلکانها، شش نقش برجسته وجود دارد که هر یک روایتگر داستانهای حماسی از شاهنامه، همچون جنگ رستم و سهراب و دیگری نبرد ایرانیها و تورانیها هستند.
این فضای داخلی با ۲۰ ستون بلند به ارتفاع ۴.۶۰ متر طراحی شده که فضای اطراف سنگ قبر را به بخشهای مختلف تقسیم میکند و به جلوه و عظمت بنا میافزاید. این ستونها نهتنها از لحاظ ساختاری اهمیت دارند بلکه به عنوان عنصرهای تزئینی نیز عمل میکنند.
سنگ قبر
در میان این سرستونهای سنگی، سنگ قبری از جنس مرمر با ابعاد ۹۰ سانتیمتر در ۱.۵۴ متر و ارتفاع ۰.۵ متر به طرز زیبایی قرار دارد. این سنگ قبر که بر روی مزار حکیم فردوسی قرار دارد، توسط یک هنرمند زنجانی نقشآفرینی شده و با متنی دلنشین به خط نستعلیق استاد طاهرزاده مزین شده است. متن روی این سنگ بدین قرار است:
«به نام خداوند جان و خرد. این مکان خوشیمن، آرامگاه استاد گوهرهای زبان فارسی و سراینده قصههای ملی ایران، حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی است که کلامش حیاتبخش ایران زمین است و مزارش در دل مردم این کشور ابدی است.»
عکس از: سایت Google map
کتابخانه فردوسی
کتابخانه موجود در آرامگاه فردوسی مشهد، یکی از نفیسترین گنجینههای فرهنگی این مکان به شمار میآید. در ابتدا، ساختمان کتابخانه بهعنوان اتاقی در ضلع شرقی تالار پذیرایی آرامگاه طراحی شده بود که بعداً با توسعه مجموعه به یک بنا با دو طبقه تبدیل گردید. طبقه اول به مخزن کتابها اختصاص یافته و طبقه دوم به عنوان سالن مطالعه در نظر گرفته شده است. در این کتابخانه بیش از ۹ هزار جلد کتاب و یک فرش گرانبها نگهداری میشود.
عکس از: سایت Google map
موزه فردوسی
موزه فردوسی در منطقه غربی آرامگاه واقع شده است. این موزه در ابتدا با هدف ایجاد یک چایخانه سنتی و اجرای نقالی شاهنامه به وجود آمد، اما بعدها به تلاش دکتر بهروز احمدی، تغییر کاربری یافته و به موزهای تبدیل شد که آثار تاریخی و فرهنگی ارزشمندی مرتبط با فردوسی و شهر توس را در خود جای داده است.
عکس از: سایت Google map
سایر آثار این موزه شامل موارد زیر میباشد:
- سفالهای متعلق به دوران اسلامی و پیش از آن
- سکههای طلا و نقره مربوط به دوره اسلامی
- انواع تجهیزات سوارکاری، شامل سپر، گرز، تیر و آلات موسیقی و ابزارهنرهای رزمی
- شاهنامه فلورانس و شاهنامه ۷۳ کیلوگرمی (هدیهشده توسط عبدالرحیم جعفری، موسس انتشارات امیرکبیر)
- نقاشیهای متنوع از چهره فردوسی و آثار هنری علی رخساز با موضوع داستانهای شاهنامه
آرامگاه مهدی اخوان ثالث
علاوه بر آرامگاه فردوسی، مقبره دو تن از بزرگترین شخصیتهای فرهنگی کشور نیز در این مکان با شکوه وجود دارد. مهدی اخوان ثالث، شاعر معاصر و حماسی که به عنوان فردوسی قرن بیستم شناخته میشود، در سال ۱۳۶۹ از دنیا رفت. این آرامگاه در سمت غربی آرامگاه فردوسی قرار دارد و تندیسی از ایشان نیز در کنار آرامگاه قابل مشاهده است.
عکس از: سایت Google map
آرامگاه محمدرضا شجریان
استاد شجریان، خواننده مشهور و تاثیرگذار در موسیقی سنتی ایران، پس از سالها فعالیت هنری شاخص، در تاریخ ۱۷ شهریور ۱۳۹۹ از دنیا رفت. بر اساس وصیت ایشان، آرامگاه وی در نزدیکی آرامگاه حکیم توس قرار گرفته است.
اگر شما از جمله علاقهمندان به هنر، موسیقی و ادبیات هستید، حتماً از این دو آرامگاه دیدن کنید تا بخشی از تاریخ شیرین فرهنگ ایران را احساس کنید.
عکس از: سایت Google map
بهترین زمان بازدید از آرامگاه فردوسی مشهد
انتخاب بهترین زمان برای سفر به مشهد و بازدید از آرامگاه فردوسی به عوامل مختلفی همچون هزینه، شلوغی، و شرایط جوی بستگی دارد. به طور کلی، فصول بهار و پاییز مناسبترین زمان برای بازدید از این آرامگاه در مشهد به حساب میآید. با این حال، در ادامه ما مزایا و معایب هر فصل را برای بازدید از مقبره فردوسی با هم مقایسه کردهایم تا بتوانید بهترین زمان را برای برنامه سفر (Itinerary) خود انتخاب کنید.
عکس از: سایت Google map
- هزینه: هزینه ورود به آرامگاه اغلب در طول مدت سال یکسان میماند و تغییر خاصی ندارد. اما در ایام نوروز و تعطیلات، هزینههای جانبی مانند اقامت (Accommodation)، حملونقل (Transport) و غیره به طور قابل توجهی افزایش مییابد. بنابراین، اگر شما با محدودیت بودجه مواجه هستید، پیشنهاد میکنیم که در فصلهای خلوت مثل پاییز و زمستان به مشهد سفر کرده و از آرامگاه فردوسی دیدن کنید.
- میزان شلوغی: آرامگاه فردوسی در تمام طول سال مورد استقبال تعداد زیادی از گردشگران قرار دارد. اما در ایام نوروز و تعطیلات تابستان، شلوغترین زمانها برای بازدید از این مجموعه فرهنگی محسوب میشود. اگر شما از جمعیت و شلوغی خوشتان نمیآید، بهتر است در فصلهای آرامتر سال، از جمله اواخر بهار، پاییز و زمستان به این مکان بیایید.
- آبوهوا: تابستانهای مشهد گرم و خشک و زمستانهای آن سرد میباشد و احتمال بارش باران و برف نیز وجود دارد. از نظر شرایط آبوهوایی، بهترین زمان برای سفر به مشهد و بازدید از مقبره فردوسی، بهار و پاییز است. در این دو فصل، آبوهوای معتدل و خنکی فراهم است و طبیعت اطراف مشهد زیبایی وصفنشدنی دارد.
امکانات رفاهی آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی در مشهد به عنوان یک جاذبه تاریخی و فرهنگی، امکانات رفاهی مناسبی را برای بازدیدکنندگان مهیا کرده است. این امکانات شامل پارکینگ، رستوران و کافیشاپ، نمازخانه، سرویسهای بهداشتی، فضای سبز و فروشگاههای صنایع دستی (Handicrafts) برای خرید سوغات (Souvenir) و کتابهای مربوط به فردوسی میباشد.
عکس از: سایت Google map
جاذبههای نزدیک به آرامگاه فردوسی
سفر به توس تنها به بازدید از آرامگاه فردوسی محدود نمیشود. در اطراف این مکان تاریخی، جاذبههای دیدنی (Tourist Attractions) دیگری نیز وجود دارد که بازدید از آنها بسیار جذاب خواهد بود.
بقعه هارونیه
بقعه هارونیه، سازهای مکعب شکل و آجری است که در فاصله ۱.۶ کیلومتری آرامگاه فردوسی واقع شده است. این بنا که مربوط به قرن هشتم هجری میباشد، یکی از قدیمیترین ساختمانهای شهر توس است و در سال ۱۳۱۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معماری این ساختمان متعلق به دوره ایلخانی بوده و شامل بخشهای مختلفی مانند گنبد دو پوسته آجری، چهار شاهنشین، پنجرههای گلی قدیمی، محراب مزین شده و کتیبه گچی با عبارت «الدنیا الساعه» است.
عکس از: سایت Google map
درباره کاربری اولیه این اثر تاریخی، نظرات متفاوتی مطرح شده است. برخی اعتقاد دارند که این مکان مقبره امام محمد غزالی میباشد و عدهای دیگر آن را به یکی از زندانهای هارون الرشید نسبت میدهند. این ابهامات و اسرار در ترکیب با معماری زیبا، بقعه هارونیه را به یکی از جاذبههای به یادماندنی برای بسیاری از مسافران تبدیل کرده است.
پس از سر زدن به مقبره فردوسی، حتماً به این مکان نیز سری بزنید. البته حتماً زمانبندی کنید که پیش از ساعت تعطیلی به آنجا برسید. ساعت کار بقعه هارونیه به جز ایام تعطیل رسمی تعیین شده، روزانه از ساعت ۸ صبح تا ۱۸ عصر میباشد. هزینه ورودی این مکان در سال ۱۴۰۳، برای مسافران داخلی ۲۰۰،۰۰۰ ریال و برای گردشگران غیرایرانی ۱،۵۰۰،۰۰۰ ریال است.
ارگ کهندژ توس
ارگ کهندژ توس، از جاذبههای تاریخی بینظیر در شهر توس در نزدیکی آرامگاه فردوسی در مشهد است. این اثر قدیمی و تاریخی، یادگاری از دوران سلجوقیان، سامانیان و تیموریان به شمار میآید. این ارگ، زمانی محل زندگی حکام بوده است.
عکس از: سایت Google map
در سالهای اخیر، مسیری زیبا برای گردشگران بین آرامگاه فردوسی و ارگ کهندژ توس طراحی شده است تا دسترسی به این دو جاذبه تاریخی آسانتر شود. فاصله بین این دو بنا تقریباً ۲ کیلومتر است و بازدید از آن رایگان میباشد. اگر عاشق آثار تاریخی هستید، حتماً به ارگ کهندژ توس سر بزنید که لحظات به یادماندنی را برایتان رقم خواهد زد.
مقبره امام محمد غزالی
در حاشیه جاده و در فاصله تقریبی ۲ کیلومتری از مجموعه تاریخی آرامگاه فردوسی، مقبرهای وجود دارد که برخی آن را آرامگاه واقعی امام محمد غزالی میدانند. هرچند مقبره یادبودی نیز در بقعه هارونیه به نام ایشان موجود است.
عکس از: سایت Google map
این آرامگاه چندان باشکوه نیست. آنچه در این مکان خواهید یافت، خرابهای از یک قبر است که سقفی بر روی آن قرار دادهاند.
با این حال، بازدید از این مکان برای علاقهمندان به تاریخ و فلسفه اسلامی خالی از لطف نیست. لحظاتی را در این مکان به تفکر و تعمق درباره این فیلسوف بزرگ اختصاص دهید.
توصیههایی برای بازدید از آرامگاه فردوسی
- به جز ایام نوروز که در آن زمان توریستهای زیادی به آرامگاه فردوسی سفر میکنند، بهار و پاییز بهترین فصلهای بازدید از این مجموعه هستند. همچنین، در آخر هفتهها جمعیت بیشتری به اینجا میآید.
- برای بازدید از آرامگاه فردوسی مشهد، باید بلیط ورودی تهیه کنید و برای مشاهده بقعه هارونیه نیز به بلیط جداگانهای نیاز دارید.
- برای پیادهروی در فضای آرامگاه، کفشهای راحت و مناسب انتخاب کنید.
- عکاسی و ضبط لحظات زیبا را فراموش نکنید.
سوالات متداول
آرامگاه فردوسی کجا واقع شده است؟ آرامگاه فردوسی در استان خراسان رضوی و 30 کیلومتری شهر مشهد، در بخش توس واقع شده است.
چگونه به آرامگاه فردوسی بروم؟ برای رسیدن به آرامگاه فردوسی میتوانید از اتوبوس خط 202، مترو به ایستگاه نمایشگاه و سپس اتوبوس یا با خودروی شخصی استفاده کنید.
ساعات بازدید از آرامگاه فردوسی چیست؟ ساعات بازدید از آرامگاه فردوسی در شش ماهه اول سال از 8 صبح تا 19:30 و در شش ماهه دوم از 8 صبح تا 17 عصر است.
هزینه ورودی به آرامگاه فردوسی چقدر است؟ هزینه ورودی آرامگاه فردوسی برای گردشگران ایرانی در سال 1403، 250.000 ریال و برای گردشگران خارجی 2.000.000 ریال است.
بهترین زمان برای بازدید از آرامگاه فردوسی کیست؟ بهترین زمان برای بازدید از آرامگاه فردوسی بهار و پاییز است، زیرا در این فصول آب و هوای مطلوبتری برای گردش وجود دارد.








