خانه بومیان کیش: سفری به عمق تاریخ و فرهنگ بومیان جزیره

پیشینه و قدمت خانه بومیان کیش

پیشینه و قدمت خانه بومیان کیش، مانند قلعه جنی کیش، به حدود ۲۰۰ سال پیش بازمی‌گردد. این بنای تاریخی در محله سفین قدیم، که بخشی از بافت قدیمی کیش و یکی از محله‌های سنتی جزیره به شمار می‌رود، واقع شده است. خانه مردم‌شناسی بومیان کیش (Kish Native Anthropology House) نام دیگری برای این جاذبه تاریخی است که به عنوان موزه نیز شناخته می‌شود.

در واقع، این خانه تاریخی متعلق به یکی از تجار برجسته کیش به نام حاج عبدالله‌بن‌شاهین بوده و از نسل‌های پیشین خانواده‌اش به او رسیده است. مرحوم حاج عبدالله‌بن‌شاهین از تاجران بومی کیش و مالک بزرگ‌ترین لنج بادبانی جزیره در آن دوران بود.

او در لنج‌سازی مهارت فراوانی داشت و حرفه اصلی‌اش نجاری و گلافی برای ساخت لنج‌ها به شمار می‌رفت؛ اما همزمان به تجارت مروارید نیز مشغول بود. خانه مردم‌شناسی بومیان کیش توسط سازمان گردشگری به یکی از جاذبه‌های تاریخی کیش تبدیل شده و هدف از این اقدام، نمایش سبک زندگی مردم بومی کیش در گذشته و آشنایی گردشگران با فرهنگ و تاریخ محلی این منطقه است.

قسمت‌ها و بخش‌های مختلف خانه مردم‌شناسی بومیان کیش

خانه مردم‌شناسی بومیان، یکی از جاذبه‌های گردشگری کیش، از بخش‌های متنوعی تشکیل شده که در ادامه به معرفی کامل آن‌ها می‌پردازیم.

در مجموع، زیربنای خانه بومیان کیش حدود ۱۲۰۰ مترمربع مساحت دارد. این خانه شامل ۱۵ اتاق، چند انبار، چاه آب، یک حیاط خانوادگی و یک حیاط مجلسی مخصوص مهمانان به ویژه مردان نامحرم است. سبک معماری آن مختص مردم بومی کیش است.

در حقیقت، این موزه نمادی برجسته از مهمان‌نوازی مردم کیش به شمار می‌رود و فرهنگ و آداب و رسوم ساکنان محلی آن دوران را به خوبی بازتاب می‌دهد. برخی از اتاق‌های این خانه برای فصل تابستان و برخی برای زمستان طراحی شده‌اند. این خانه دارای آشپزخانه، مکتب‌خانه، انبار خرما و علوفه، آغل، بالکنی وسیع و زیبا، باغچه، یک در ورودی برای اعضای خانواده و یک در ورودی جداگانه برای افراد غریبه است.

چندول یا انبار خرما را در خانه بومیان جزیره کیش ببینید

چندول یکی از بخش‌های خانه بومیان کیش است که در زبان محلی مردم کیش به معنای انبار خرما به کار می‌رود. ساکنان محلی کیش بیش از ۶۰۰ سال است که از چندول برای تهیه شیره خرما استفاده می‌کنند. شیره‌گیری خرما یکی از حرفه‌های سنتی مختص جزیره کیش است و از طریق مراحلی طبیعی انجام می‌شود.

از آنجایی که شیره خرما یکی از سوغاتی‌های محبوب کیش به شمار می‌رود، می‌توانید در سفر به کیش این خوراکی خوشمزه و مغذی را تهیه و به عنوان یادگاری با خود به خانه ببرید.

مصیف (اتاق تابستانی)؛ استنشاق نسیمی خنک در وسط گرمای تابستان

اتاق تابستانی یا مصیف، معمولاً در فصل تابستان مورد استفاده قرار می‌گرفت؛ زیرا سبک معماری آن به گونه‌ای طراحی شده که نه تنها از ورود گرما به داخل جلوگیری می‌کند، بلکه با بهره‌گیری از بادگیرها و پنجره‌های خاص، جریان هوا را تسهیل کرده و فضای داخلی را خنک نگه می‌دارد.

مصیف بر روی سکوئی با ارتفاع ۱.۵ متر ساخته شده و پشت به آفتاب قرار دارد. همچنین، اطراف آن با بادگیرها و پنجره‌هایی برای هدایت باد به داخل اتاق تجهیز شده است. البته باید اشاره کرد که در فصل زمستان نیز این اتاق بی‌استفاده نمی‌ماند و با پوشاندن پنجره‌ها و بادگیرها با گل و چوب، از نفوذ هوای سرد جلوگیری می‌کردند.

علاوه بر مصیف یا اتاق تابستانی، خانه بومیان کیش دارای اتاق زمستانی نیز هست. اتاق زمستانی در حیاط مجلسی واقع شده و معماری آن به نحوی است که مستقیماً رو به جهت نور خورشید قرار گیرد تا در فصل زمستان، گرمای آفتاب را جذب و به داخل منتقل کند.

این اتاق بدون پنجره و بادگیر ساخته شده تا از ورود سرما جلوگیری شود و همچنین شامل یک حمام است. در اتاق زمستانی می‌توانید ابزارهایی از ۸۰ سال پیش را ببینید که توسط ساکنان خانه استفاده می‌شده‌اند.

مطبخ؛ خاستگاه غذاهای محلی کیش

آشپزخانه که در زبان عربی به معنای مطبخ است، در خانه بومیان کیش در حیاط و به صورت دیوارچینی با دریچه‌هایی برای خروج دود تنور پخت‌وپز ساخته شده است. مردم کیش از مطبخ برای پخت نان‌های محلی، تهیه غذاهای محلی کیش و آسیاب کردن گندم و جو استفاده می‌کردند.

در مطبخ این خانه می‌توانید وسایل قدیمی پخت‌وپز و مقداری از مواد غذایی باقی‌مانده از آن دوران را مشاهده کنید. آشپزخانه‌های سنتی کیش معمولاً بدون در و در گوشه‌ای از حیاط، با دیوارهایی از گل یا برگ‌های بافته‌شده درخت خرما و سقف‌هایی از همان جنس ساخته می‌شدند.

بیت‌العود ویژه‌ترین اتاق خانه بومیان کیش

بیت‌العود در خانه بومیان جزیره کیش، اتاق‌خواب صاحب‌خانه بوده است. جالب است بدانید که وسایل داخل این اتاق مانند گذشته حفظ شده و همه بازدیدکنندگان از آن استقبال می‌کنند. همچنین، این اتاق و سایر اتاق‌های خانه هر کدام حمام اختصاصی دارند که این امر نشان‌دهنده اهمیت بهداشت و تمیزی برای ساکنان آن دوران است.

در بیت‌العود می‌توانید تخت دونفره‌ای با قدمت بیش از ۸۰ سال، یک رادیو و تلویزیون قدیمی با قدمتی حدود ۴۰ سال و چند ظرف دکوری بر روی طاقچه را ببینید. نکته جالب دیگر در تزئینات این اتاق، آینه‌های به‌کاررفته روی دیوارها است.

بیت‌القهوه؛ میزبان ویژه مهمانان خانم

بیت‌القهوه در واقع مختص مهمانان خانم خانه بومیان کیش بوده و نام‌گذاری آن به دلیل وجود محلی مخصوص تهیه قهوه و چای برای مهمانان در این اتاق است.

بیت‌الافروخ یا مکتب‌خانه؛ مدرسه روستای سفین

بیت‌الافروخ یا مکتب‌خانه، در گذشته و تا حدود ۴۰ سال پیش، محلی برای تحصیل، آموزش و ختم قرآن بوده و به همین دلیل، در میان مردم بومی کیش ارزش و اهمیت ویژه‌ای دارد. بانوان برای آموزش قرآن و پسران ۶ تا ۹ ساله برای یادگیری اصول اخلاقی و قرآن به بیت‌الافروخ مراجعه می‌کردند.

الفرشه

الفرشه یا حجله، به عنوان اتاق مخصوص تازه‌عروس و داماد کاربری داشته و آداب و رسوم ازدواج بومیان جزیره را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رسم بر این بود که تزئینات اتاق الفرشه برای مدت یک ماه دست‌نخورده باقی بماند.

بخار؛ انبار وسایل صید و مواد غذایی خانه بومیان کیش

بخار در خانه بومیان کیش به عنوان انباری برای نگهداری ابزارهای صید به کار می‌رفته است. همان‌طور که در ابتدای مطلب اشاره شد، حاج عبدالله‌بن‌شاهین تاجر مروارید و مالک بزرگ‌ترین لنج بادبانی جزیره بوده است. این خانه مانند شهر زیرزمینی کاریز کیش، قدمت و معماری قابل توجهی دارد.

به همین دلیل، اتاق بخار را برای نگهداری وسایل مرتبط با حرفه خود اختصاص داده بود. در کل، اتاق‌هایی با نام بخار کاربری انبار داشته‌اند. برای مثال، اتاق دیگری به نام بخار در این خانه وجود دارد که به عنوان انبار مواد غذایی ساکنان، مانند برنج، آرد، گندم یا خمره‌های حاوی ماهی شور، استفاده می‌شده است.

بخار الهوش

بخار الهوش یکی دیگر از انبارهای خانه بومیان کیش است که به عنوان انبار علوفه گاو و گوسفند به کار می‌رفته. بومیان کیش از دام‌ها برای تهیه انواع لبنیات، تأمین گوشت و همچنین قربانی کردن آن‌ها استفاده می‌کردند.

سیم؛ تخت‌خواب تابستانی خانه بومیان کیش

سیم، تخت‌خواب‌های مخصوص فصل تابستان مردم بومی کیش بوده که در شب‌های گرم تابستانی، برای خواب از آن‌ها استفاده می‌کردند. سیم یا تخت‌خواب تابستانی را از بافتن چوب‌های چندل و دعن درخت نخل می‌ساختند.

زریبه یا باغچه‌خانه بومیان کیش

زریبه، باغچه‌ای است که در حیاط خانه مردم‌شناسی بومیان کیش دیده می‌شود. ساکنان این خانه در زریبه انواع صیفی‌جات و سبزی‌جات، هندوانه، خربزه، درخت نخل، درخت انجیر و گیاهان مشابه را می‌کاشتند و برای آبیاری آن از چاهی در نزدیکی استفاده می‌کردند.

فعالیت‌های فعلی و خدمات ویژه خانه بومیان کیش

فعالیت‌های فعلی و خدمات ویژه این خانه، که یکی از جاهای دیدنی کیش به شمار می‌رود، در راستای معرفی فرهنگ و آداب و رسوم مردم کیش در گذشته انجام می‌شود. در این مکان می‌توانید ابزار و وسایل قدیمی را که مردم بومی کیش از آن‌ها استفاده می‌کردند، مشاهده کنید و با نحوه زندگی و فعالیت‌های آن‌ها آشنا شوید.

علاوه بر این، می‌توانید با پوشیدن لباس‌های محلی در بخش‌های مختلف خانه عکس بگیرید و به عنوان یادگاری از سفر به کیش نگه دارید. در بازدید از خانه مردم‌شناسی بومیان کیش، می‌توانید فیلم‌های مستند از مراسم عروسی، سبک زندگی و صید مروارید و ماهی تماشا کنید تا با آداب و رسوم و فرهنگ این منطقه به طور کامل آشنا شوید.

هنگام بازدید از این بنای تاریخی کیش، با خرما، شیرینی محلی، قهوه عربی و غذاهای محلی کیش از گردشگران پذیرایی می‌شود. همچنین، می‌توانید از غرفه موجود در آنجا، انواع صنایع دستی و سوغاتی‌های کیش را به عنوان سوغات تهیه کنید. یکی از سرگرمی‌های جذاب برای گردشگران در خانه بومیان کیش، نقش‌های هنری حنا است که توسط زنان محلی کیش برای بازدیدکنندگان طراحی می‌شود.

یکی از تفریح‌های جالب کیش که در بازدید از خانه بومیان کیش می‌توانید تجربه کنید، پوشیدن لباس محلی و عکاسی در این جاذبه تاریخی است. همچنین، می‌توانید طرح‌های زیبای حنا را که توسط زنان محلی جنوب ایران روی دستانتان کشیده می‌شود، امتحان کنید یا از صنایع دستی و خوراکی‌های سنتی کیش برای عزیزانتان به عنوان سوغات بخرید.

در مجموع، جاذبه‌های اینجا به هیجان‌انگیزی شهربازی کیش نیست، اما حس و حال خاص و منحصربه‌فردی دارد.

آدرس و مسیر دسترسی به خانه بومیان کیش

آدرس خانه بومیان کیش در محله تاریخی سفین قدیم کیش واقع شده است. همچنین، قیمت ورودی خانه مردم‌شناسی بومیان کیش ۲۵ هزار تومان است؛ اما اگر با تور کیش سفر می‌کنید، می‌توانید با تورهای بازدید شهری کیش به صورت رایگان از برخی جاذبه‌های گردشگری کیش که در برنامه گشت شهری قرار دارند، دیدن کنید.

برای دسترسی به این خانه دیدنی در کیش، می‌توانید با تاکسی به محله سفین قدیم بروید. از آنجایی که جزیره کیش مساحت کمی دارد، دسترسی به جاهای دیدنی کیش آسان است. همچنین، اجاره خودرو برای حمل‌ونقل در کیش رواج دارد و برخی گردشگران برای تفریح در کیش از این گزینه استفاده می‌کنند. البته برای مسافران اقتصادی، این روش سفر مقرون‌به‌صرفه نیست؛ به همین دلیل، برای صرفه‌جویی در هزینه‌های سفر، خرید تور کیش گزینه مناسبی است.

اگر قصد سفر به جزیره کیش را دارید، پیشنهاد می‌کنیم برای آشنایی بیشتر با این مقصد پرطرفدار، پیش از برنامه‌ریزی سفر، راهنمای سفر به کیش و مقالات مرتبط با جاهای دیدنی کیش را مطالعه کنید تا با آگاهی کامل بتوانید برنامه سفرتان را تنظیم کنید.

همچنین، با مطالعه درباره انواع هتل‌های کیش پیش از تهیه بلیط هواپیما به کیش، می‌توانید گزینه‌ای برای اقامت انتخاب کنید که از نظر کیفیت و هزینه با نیازها و ایده‌آل‌های شما همخوانی داشته باشد.

سوالات متداول

خانه بومیان کیش در کدام محله واقع شده است؟ خانه بومیان کیش در محله تاریخی سفین قدیم کیش واقع شده است.

قدمت خانه بومیان کیش چقدر است؟ قدمت خانه بومیان کیش به حدود ۲۰۰ سال پیش برمی‌گردد.

چه فعالیت‌هایی در خانه بومیان کیش انجام می‌شود؟ در خانه بومیان کیش، بازدیدکنندگان می‌توانند با فرهنگ و آداب و رسوم مردم بومی کیش آشنا شوند و از غذاهای محلی پذیرایی شوند.

آیا هزینه ورودی به خانه بومیان کیش وجود دارد؟ بله، هزینه ورودی به خانه بومیان کیش ۲۵ هزار تومان است.

چگونه می‌توان به خانه بومیان کیش دسترسی پیداکرد؟ می‌توانید با تاکسی به محله سفین قدیم بروید یا با اجاره خودرو در کیش به آنجا دسترسی پیدا کنید.