
توضیحات ابتدایی راهنمای سفر درباره غار نمکدان قشم
گنبد نمکی که غار نمکدان در آن قرار دارد، شبیه به یک کاخ قدیمی و متروک است که با زیبایی خیرهکنندهای طراحی شده است. گردشگران معمولی، بدون داشتن مهارتهای خاص غارنوردی، نمیتوانند به عمق غار برسند، اما حتی در همان نقاط مجاز نیز میتوانند زیباییهای این کاخ نمکی را کشف کنند.
گنبد نمکی در میان دماغههای جنوبی، قدیس سلخ و دماغه شمالغربی و قدیس باسعیدو واقع شده و شیب آن بسیار تند است. غارهای نمکی معمولاً در گنبدهایی در مناطق گرم و با بارش کم تشکیل میشوند، مانند قشم. مطالعات نشان میدهد که سطح بام گنبد نمکی قشم کاملاً ناهموار است و به دلیل شیب تند دیوارهها، صعود به آن ممکن نیست. محققان دریافتهاند که در سطح بام گنبد، حجم سنگهای نمک کاهش یافته و بیشتر سنگ گچ مشاهده میشود.
غار نمکی در سال ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) با همکاری زمینشناسان چک و دانشگاه شیراز کشف گردید. پیش از این، غاری در فلسطین به عنوان طولانیترین غار نمکی شناخته میشد. این تغییر در رکورد و شناسایی غار نمکدان قشم به عنوان طولانیترین غار نمکی دنیا، عامل اصلی شهرت جهانی آن بود.
دالانهای شگفتانگیز کاخ نمکآراییشده قشم
درون گنبد، دالانهای مختلف غار نمک قشم وجود دارد که شگفتانگیز هستند.
غار نمکدان قشم یکی از جاذبههای طبیعی ایران است که برخی از بخشهای آن به ارتفاع ۲۰ متر نیز میرسد. این غار برخی جنبههای گردشگری دارد و برخی دیگر به عنوان معدن نمک به کار میرود. طول سومین دالان غار نمکدان قشم به حدود ۶.۴ کیلومتر میرسد، که علت اصلی شهرت بینالمللی آن است؛ چرا که تا به حال در هیچ نقطهای از جهان غار نمکی با چنین طولی کشف نشده است.
ابعاد دالانهای مختلف غار نمکدان متفاوت است. در برخی دالانها، حتی اگر بپرید هم به قندیلهای سقف نمیرسید، اما در دالانهای دیگر باید به حالت نشسته و حتی سینهخیز پیش بروید. البته لازم نیست که حتماً دالانهای دشوار را برای بازدید انتخاب کنید، زیرا بخشهای گردشگری غار نمکدان قشم بسیار زیبا و راحت برای پیادهروی است. دسترسی به اولین دالان غار آسان است و امکان پیادهروی در آن مقدور است. این دالان به خصوص برای گردشگران عمومی جذاب است. دالان دوم نیاز به عبور سینهخیز دارد و اگر به دنبال کمی ماجراجویی هستید، میتوانید از این دالان هم بازدید کنید؛ فقط باید آمادگی خراشها و زخمهای جزئی را داشته باشید و اگر لباس اضافی ندارید، بهتر است از این کار صرفنظر کنید. دالان سوم تنوع بیشتری برای غارنوردان خواهد داشت و مناسب افرادی است که به هیجان و چالش علاقه دارند!
CROCHET Ph
بازدیدکنندگان غار نمکدان تنها به ایرانیها محدود نمیشود و گردشگران زیادی از کشورهای مختلف و به ویژه افرادی که به زمینشناسی علاقمندند، در طول سال به اینجا سفر میکنند. زمینشناسان بر روی سنگهای نمک، صخرهها، استالاگمیتها (stalagmites) و استالاگتیتها (stalactites) این غار تحقیق میکنند تا تاریخچه زمین و داستانی که بخشی از خانه ماست را کشف نمایند.
قصه پیدایش غار نمکی در خشکیهای زمین
طبق آنچه که میدانیم، نخستین روزهای زندگی غار نمکدان قشم به ۵۷۰ میلیون سال قبل (در دوره کامبرین) باز میگردد؛ یعنی زمانی بسیار قبل از ظهور دایناسورها بر روی کره زمین. در آن زمان، زمین تابعه تریلوبیتها بود که اجداد بندپایان امروزی به شمار میآیند.
علاوه بر این، غار نمکی قشم دارای قندیلهای جوانتری نیز هست که قدمت برخی از آنها به ۶ میلیون سال میرسد، زمانی که به تازگی روند فرگشت در آدمی آغاز شده بود و اجداد ما در حال تکامل بودند.
گنبد نمکی از سنگهای آذرین شکل گرفته و ترکیبی از نمک و سنگ است. در ابتدا این گنبد بهصورت یک لایه بدون وجود غار نمکی و قندیلها تشکیل شده بود. اما بهعلت چگالی کمتر نمک نسبت به سنگ، طی دهها هزار سال، نمکها از صخرههای سنگی بهسمت بالا حرکت کردند و حتی در برخی مناطق، سنگها را نیز با خود بهعلوه بردند. این جابجایی آهسته بیمقصد نبود و نمایانگر یک روش خلاقانه طبیعت بهعنوان مجسمهساز و نمکآرا است. بهطور خلاصه، داستان شکلگیری غار نمکدان حکایتی از آهستگی، پیوستگی و صبوری بینظیر طبیعت است.
CROCHET Ph
این غار علاوه بر ارائه نمک خوراکی و طبیعی، دارای جنبههای گردشگری نیز میباشد. غار نمکدان قشم بهعنوان یک ژئوسایت (geosite) در ژئوپارک قشم به ثبت رسیده و سازمان یونسکو نیز حمایت خود را از این جاذبه اعلام کرده است. خبر خوب این است که در صورت حفظ شرایط کنونی، این غار ممکن است بهطور مستقل در فهرست میراث جهانی (UNESCO World Heritage) قرار گیرد. این غار در سال ۱۳۹۰ با شماره ۱۷۳ بهعنوان یک اثر طبیعی در فهرست میراث فرهنگی (Cultural Heritage) ایران ثبت شد.
غار نمکدان قشم نامهای دیگری هم دارد
غار نمکدان به نامهایی مانند غار نمکی ۳N، غار نمک قشم و غار سه مرد برهنه نیز شناخته میشود. داستان سه مرد برهنه به سالهای ابتدایی کشف این جاذبه و تلاش زمینشناسان برای نقشهبرداری از آن برمیگردد.
همانطور که قبلاً اشاره شد، رفتن تا انتهای غار یک کار بسیار دشوار و چالشبرانگیز است و هرکسی نمیتواند از عهدهاش برآید. اما نکته این است که هر غاری به نقشه نیاز دارد و برای نقشهبرداری، انسانها باید وارد آن شوند!
سه مرد برهنه، سه زمینشناس اهل جمهوری چک بودند که وظیفه نقشهبرداری غار نمکدان را بر عهده داشتند. آنها برای رسیدن به انتهای غار مجبور بودند در نهرهای آبنمک شنا کنند؛ زیرا در برخی بخشها، مسیر خشکی وجود نداشت. اما آب نهرهای داخل غار به شدت با نمک اشباع شده بود و اگر میخواستند با لباس در این آبها شنا کنند، در مدت کوتاهی لباسهایشان به دلیل رسوب نمک سفت و سخت میشد و حرکاتشان را محدود میکرد. به همین خاطر آنها ناگزیر شدند برهنه در آبهای غار شنا کنند و این موضوع باعث نامگذاری غار به این نام شد.
آنچه هنگام قدمزدن در غار نمکدان قشم میبینید
اکنون با مشاهده توضیحات راهنمای سفر درباره وقایع پیشین غار نمکی، میتوانیم به جاذبههای غار شیرین سفر کنیم.
بیایید به جاذبههای غار شیرین سفر کنیم. ما تنها تا قسمت ابتدایی دالان غاری به طول ششهزار متر پیش میرویم اما در همین مقدار نیز هزاران زیبایی برای کشف وجود دارد. نور خورشید تنها مناطق ابتدایی ورودی را روشن میکند و بعد از آن بدون چراغقوه یا چشمهای تیزبین گربهسان، هیچ چیز دیده نخواهد شد!
البته هنگام تماشای قندیلها باید آماده پرش خفاشها نیز باشید. در غار نمکدان قشم خفاشها در کنار توریستها زندگی میکنند و ممکن است بازدید شما از این مکان را با شگفتی همراه سازند! سعی کنید به عنوان مهمانان خوب برای خفاشها رفتار کنید و از ایجاد مزاحمت با نور زیاد و صداهای بلند پرهیز کنید.
دمای داخل غار به زمان اقامت شما بستگی خواهد داشت، اما عموماً کمی خنکتر از فضای بیرون خواهد بود. هنگام قدم زدن در دل غار، رطوبت را احساس خواهید کرد و ترکیب این رطوبت با نمک رایحه خاصی تولید میکند. بویی که شبیه به یک ساختمان قدیمی و نمزده است که برای برخی افراد جذاب و برای دیگران ناخوشایند میباشد.
در حین پیادهروی در این غار بهتر است دستان خود را در جیبتان قرار دهید و بر حس بیناییتان تمرکز کنید، زیرا با لمس قندیلها، خطر آسیبدیدن و افتادن آنها وجود دارد؛ اما هرچقدر هم به آنها نگاه کنید و از زیباییشان لذت ببرید، باز هم از جای خود حرکت نخواهند کرد!
در ادامه بیشتر به بررسی جاذبههای دیدنی موجود در غار نمکدان قشم خواهیم پرداخت.
ورودی غار
ورودی غار نمکدان قشم در جنوب گنبد قرار دارد. من از زمستان و برف لذت میبرم، به همین دلیل وقتی برای اولین بار ورودی غار را دیدم، تصور کردم که یک لایه نازک برف بر روی کوه نشسته است. اما برف باریدن در قشم در فصل پاییز تقریباً غیرممکن است و آنچه که به نظر میرسید برف باشد، در واقع رسوبات نمک بر روی صخرهها بود. دهانه ورودی غار به اندازهای بزرگ است که گروهها بتوانند به آسانی عبور کنند. پس از ورود به غار، کمی پیادهروی کنید تا به دالانها، قندیلها و سایر زیباییهای آن برسید.
هنگام ورود، انتظار فضایی مرطوب با بویی خاص را داشته باشید. ممکن است در برخی مناطق، چالههای کوچکی از آب دیده شود. مراقب باشید خیس نشوید! دیوارهای غار در ابتدای ورودی به مانند تمام غارهای دیگر به نظر میرسند و برای تجربه زیباییهای منحصربهفرد غار نمکدان قشم، کمی باید صبر کنید.
قندیلهای نمکدان سقف
قندیلهای سقف نخستین زیباییهایی هستند که با پیشروی در غار با آنها مواجه خواهید شد. البته برای مشاهده کامل آنها به نور چراغقوه نیاز دارید، زیرا نور خورشید به این عمق نفوذ نمیکند. با تاباندن نور چراغقوه هم قندیلهای سقف را بهتر مشاهده خواهید کرد و هم سایهسازی بر روی آنها ایجاد میکنید که فضا را کمی جذابتر و مخوفتر میسازد. اگر مانند من خیالپرداز هستید، ممکن است بخواهید برای قندیلها و سایههایشان شکل و شمایلی تجسم کنید.
بد نیست به خاطر داشته باشید که هنگام تماشای قندیلها، باید آماده پرش ناگهانی خفاشها نیز باشید. در غار نمکدان قشم این موجودات جالب زندگی میکنند و ممکن است به شما در حین بازدید دوستی جدید ارائه دهند! فراموش نکنید که به عنوان مهمانانی محترم برای خفاشها رفتار کنید و از ایجاد مزاحمت پرهیز نمایید.
اگر ناگهان…
دست یا صورتتان خیس شد؟ با نگرانی به بالا نگاه نکنید، هیچ چیزی وجود ندارد که نگران باشید! رطوبت درون غار به قندیلها مینشیند و از آنجا که قندیلها توانایی جذب آب را ندارند، قطرات سر میخورند و چکه میکنند. اگر فضای غار ساکت و آرام باشد، صدای چکیدن قطرات مانند فیلمها در محیط غار طنینانداز میشود و پژواک ایجاد میکند.
جریان آب در غار
نهر آب نمکی از دیگر جاذبههای غار نمک قشم است و چیزی که توجه شما را به خود جلب میکند، نواحی قرمز رنگ بستر چشمههاست. بستر چشمهها از رسوبات نمک و گل اخرا که به خاک نسوز معروف است، تشکیل یافته است. ترکیبات اضافی مانند اکسید آهن و هماتیت هم در آن وجود دارد، به این دلیل به رنگ قرمز به نظر میرسد. برخی اوقات جریان آب به اندازهای زلال میشود که تصاویر در آن به وضوح منعکس میشود. این بازتاب قندیلها در آب، زیبایی این جاذبه گردشگری قشم را چندین برابر میکند.
چشمهها از نقاط مختلف غار تشکیل می شوند و در تمامی نواحی قابل مشاهدهاند. اگر مایلید دستتان را در آب فرو ببرید، احتیاط کنید. زیرا غلظت بالای نمک در آب ممکن است باعث خشکی و ترکخوردگی پوست شما شود.
نهرها و چشمههای نمکی به حوضچهای سفید رنگ منتهی میشوند که در دل گنبد نمکی واقع شده است. این حوضچه در تمامی روزهای سال پرآب است و اکثر نهرهای آب نمک در نهایت به آن میرسند. محیط دور این حوضچه به من نشان داد که طبیعت به حجم گیاهان و سبزینگی وابسته نیست و میتواند با نمک، در مکانی که حتی یک برگ هم نمیتواند رشد کند، تصویری خیرهکننده خلق کند.
استلاکتیت و استلاگمیت در غار
استلاکتیتها (stalactites) و استلاگمیتها (stalagmites) همان قندیلهایی هستند که بر روی دیوارها، سقف و زمین غار شکل گرفتهاند و اشکال متفاوتی دارند. آنها به تدریج در میانه مسیر نمایان میشوند. در برخی نقاط استلاکتیتها (قندیلهای سقف) و استلاگمیتها (قندیلهای زمین) به یکدیگر متصل شده و ستونهایی درون غار به وجود آوردهاند.
برخی از این ستونها در مسیر عبور قرار دارند و شما باید کمی بدنتان را چرخش دهید تا بتوانید از میان آنها عبور کنید. در حین گذر از میان زیباییهای نمکی غار نمکدان، هم باید مراقب باشید که سرتان به جایی نخورد و هم دقت کنید که پایتان به جایی گیر نکند تا نخورید!
یکی از ویژگیهای جالب تزئینات دالانهای کاخ نمکی زیبای قشم این است که قندیلها و دیوارهای آن لزوماً سفید نیستند. با کمی دقت میتوانید بیش از ده رنگ مختلف را در میان سنگها و نمکهای غار ببینید. خلاصه اینکه این غار برای پا گذاشتن، تماشا و لذت بردن از آن طراحی شده است.

نمکهای غار نمکدان هم زیبا هستند و هم خاصیت درمانی دارند
سنگهای نمک موجود در غار و گنبد نمکدان به دلیل وجود مواد معدنی مانند منیزیوم، کلسیم، پتاسیم، روی و منگنز، خواص درمانی دارند و به این نمکها نمک طبی میگویند. استفاده از این نمک حتی برای زنان باردار و افراد مبتلا به فشار خون و دیابت نیز خطرناک نیست.
تنفس در فضای نمکی غار برای بیماران مبتلا به آسم و آلرژیهای تنفسی مفید است و میتواند علائم آنها را تسکین دهد. متخصصین برای بهرهمندی از این خاصیت، قطره نمک طبی را برای پاکسازی سینوسها، ریه و مجرای بینی تجویز کردهاند.
مصرف این نوع نمک میتواند در رفع چربیهای اضافی و التهاب موثر باشد. شما هم تجربهای از سفر به غار نمکدان دارید؟ نظرات و تجربیات خود را در کامنتها با ما به اشتراک بگذارید!
نمک میتواند بدن را دچار مشکلاتی کند؛ به همین خاطر ورزشکاران حرفهای معمولاً از کپسولهای نمک طبیعی به عنوان مکمل استفاده مینمایند. در طب سنتی نیز توصیههای فراوانی به مصرف نمک طبیعی یا طبی وجود دارد، و آنچه که به عنوان آسیبهای ناشی از نمک مطرح میشود، بیشتر به نمکهای صنعتی و تصفیه شده مربوط میشود که مواد معدنی ارزشمند آنها در فرآیند تصفیه به کلی از بین میرود.
غار نمکدان فقط جاذبهای برای مردم ایران نیست؛ بلکه گردشگران بسیاری از دیگر کشورها، بهخصوص افرادی که علاقهمند به زمینشناسی هستند، در طول سال به بازدید میآیند. زمینشناسان برای کشف تاریخ زمین بر روی سنگهای نمک، صخرهها، استالاگتیتها (stalactites) و استالاگمیتها (stalagmites) این غار تحقیق میکنند تا داستان سرگذشت زمین را روایت کنند.
بهترین فصل برای تجربهای واقعی در غار نمکدان قشم
بهترین زمان برای سفر به نقاط جنوبی ایران از اواسط پاییز تا اواسط فروردین ماه است. در این دوره هوا مشابه ماه اردیبهشت در شهرهای مرکزی ایران است. البته باید به تغییرات دما بین شب و روز نیز اشاره کرد و اگر در فصل زمستان به قشم سفر میکنید، لباسهای گرم را فراموش نکنید.
یک نکته دیگر که باید مد نظر داشته باشید، تاریکتر شدن زودرس هوا است. این مورد ممکن است در بازدید از جاذبههای طبیعی نظیر غار نمکدان مشکلاتی ایجاد کند، زیرا بهترین زمان برای بازدید از این غار وقتی است که هوا کاملاً روشن است. در ماههای اسفند و مهر که روزها نیز طولانیترند، میتوانید تجربه لذتبخشتری از سفر و بازدید از جاذبههای قشم داشته باشید.
آیا شما هم میخواهید در زمانهایی که شلوغی کمتر است به بازدید از مکانهای زیبا در قشم بروید؟ پیشنهاد میشود برنامه سفر (Itinerary) خود را در روزهای غیرتعطیل انجام دهید. به عنوان مثال، اواخر اسفندماه و ایام نوروز زمانی است که تعداد مسافران در این منطقه به شدت افزایش مییابد و برای کسانی که به آرامش علاقه دارند، کاملاً مناسب نیست. نکاتی که باید در هنگام بازدید از غار به آن توجه کنید
- برای بازدید از غار به چراغ قوی، خوراکیهای سبک، بطری آب و ملزومات ضروری نیاز دارید، سعی کنید کولهبار خود را بیش از حد سنگین نکنید.
- لباسهای خیلی گشاد یا خیلی تنگ برای بازدید از غار مناسب نیستند. بهتر است یک دست لباس اضافی نیز به همراه داشته باشید.
- اگر تجربه غارنوردی ندارید، هیچگاه بدون راهنما به غار وارد نشوید.
- احتیاط کنید و به قندیلها و سنگهای نمک دست نزنید و هرگز آنها را از جای خود جدا نکنید و بر روی آنها چیزی ننویسید.
- برای ورود به دالانهای دوم و سوم غار نمکدان قشم به تجهیزات غارنوردی نیاز است.
- کلیه افراد بدون محدودیت سنی میتوانند از بخش ابتدایی دالان اول بازدید کنند؛ اما شرایط دالانهای دوم و سوم برای بازدید عمومی مناسب نیست.
- در نزدیکی غار امکانات تفریحی و گردشگری وجود ندارد؛ بنابراین باید تمامی ملزومات مورد نیاز خود را از منطقه تجاری و مسکونی قشم تهیه کنید و با خود ببرید.
- در غار، خفاشها و حشرات سفیدرنگی وجود دارند که ممکن است برای بازدیدکنندگان و بهخصوص افراد حساس آزاردهنده باشند.
- ورود به غار نمکدان قشم هزینهای ندارد.
ساعات بازدید از غار نمکدان
غار نمکدان قشم هیچ ورودی ندارد و به همین دلیل حتی اگر شبانه به این مکان بروید، مشکلی برای شما ایجاد نخواهد شد؛ تنها باید برای استقبال نه چندان گرم خفاشها آماده باشید!
CROCHET Ph
بهترین زمان برای بازدید از غار نمکدان، زمانی است که هوا کاملاً روشن باشد تا نور خورشید درخشش زیبای غار را نمایان کند و دما نیز کمی گرمتر باشد. اگر قصد دارید به همراه راهنما به بازدید از غار نمکدان قشم بروید، او بر اساس فصل و شرایط جوی، بهترین زمان روز را برای بازدید پیشنهاد خواهد کرد.
محل غار نمکدان قشم کجاست؟
غار نمکی قشم در فاصله ۹۰ کیلومتری از شهر، در بخش جنوب غربی جزیره و نزدیک به ساحل جنوبی قرار دارد. تا دو کیلومتر ابتدایی میتوانید با ماشین پیش بروید، اما برای ادامه مسیر باید به صورت پیاده دو کیلومتر راه بروید. اگر هوا بیش از حد گرم نباشد، این مسیر چندان دشوار نخواهد بود. همچنین، جادهای خاکی به سمت غار نمکدان وجود دارد که در ادامه آدرس آن را ارائه میدهم.
نشانی غار نمکدان قشم بر روی نقشه به شکل زیر است:
چگونه به غار دسترسی پیدا کنیم؟
برای رسیدن به غار نمکدان، دو مسیر مختلف وجود دارد که در زیر به آنها پرداختهایم.
- مسیر اول: از شهر قشم به سمت رمکان بروید و سپس به تنبان برسید. سپس مسیر خود را به سمت طبل ادامه دهید. در مسیر ساحل شمالی، از روستای چاهو و درکو عبور خواهید کرد. پس از آن به روستای گوری میرسید؛ از بخش جنوبی آن خارج شده و به روستای کانی میروید. از این روستا، یک جاده خاکی ۱۰ کیلومتری به سمت غار نمکدان قشم وجود دارد.
- مسیر دوم: مسیر دوم تا طبل تقریباً مشابه مسیر اول است. سپس باید به سمت جنوب حرکت کنید و به روستای سلخ برسید. از این روستا، یک جاده خاکی ۲۲ کیلومتری به سمت غار نمکی وجود دارد.
انتهای کلام؛ جنوب ایران یکی از بسترهای هنر طبیعت در دنیا است
تلاقی کویر و دریا، ترکیب سنگ و نمک، نورانی بودن پلانکتونها در سواحل و هزاران شگفتی دیگری که در جنوب ایران مشاهده کردم، به من ثابت کرد که زیبایی همیشه به معنی وجود حیات نیست! لذت بازدید از استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان، زمانی به اوج خود میرسد که یک راهنمای زبده و آشنای منطقه در کنارتان باشد. در غیر این صورت، به خاطر عدم آگاهی، جاذبههای بینظیری را از دست خواهید داد.
سوالات متداول
غار نمکدان قشم کجاست؟ غار نمکدان در جزیره قشم و در فاصله ۹۰ کیلومتری از شهر قشم واقع شده است.
بازدید از غار نمکدان نیاز به تجهیزات خاصی دارد؟ بخش ابتدایی غار برای بازدید عموم مناسب است، اما دالانهای دوم و سوم نیاز به تجهیزات غارنوردی دارد.
بهترین زمان برای بازدید از غار نمکدان چه زمانی است؟ بهترین زمان برای سفر به غار نمکدان از اواسط پاییز تا اواسط فروردین است.
آیا غار نمکدان ورودی هزینهای دارد؟ خیر، ورود به غار نمکدان هزینهای ندارد.
آیا در غار نمکدان خفاش وجود دارد؟ بله، در غار نمکدان خفاشها زندگی میکنند و در حین بازدید ممکن است با آنها مواجه شوید.



انتهای کلام؛ جنوب ایران یکی از بسترهای هنر طبیعت در دنیا است





