نگاهی به تاریخچه میدان آزادی
میدان آزادی بیشتر شهرت خود را مدیون برج عظیم و زیبای خود است که در وسط این میدان قرار گرفته است. برجی که در سال ۱۳۴۹ به دستور محمدرضا پهلوی ساخته شد و با وجود گذشت سالها، هنوز هم به عنوان نماد تهران و به نوعی نماد ایران در سطح جهانی شناخته میشود.
طراحی بینظیر برج آزادی که در ابتدا به نام «برج شهیاد» شناخته میشد، به دست «حسین امانت» انجام شده و فرآیند ساخت آن به محمد پورفتحی سپرده شد. هدف اصلی از ساخت این برج، زنده نگه داشتن یاد جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران بود؛ جشنی که چیزی هم نداشت جز یک شاهکار معماری برای نسلهای بعد.
اگر ساکن پایتخت هستید یا حتی برای یک بار هم که شده به تهران سفر کردهاید، احتمالاً میدان آزادی را دیدهاید. اما حقیقت این است که میدان آزادی بیشتر از یک مکان برای عکسبرداری یا دور زدن است. بدون تردید، میدان آزادی بزرگترین شاهد تاریخی دوران ماست که شاهد شروع و پایان هزاران رویداد بوده است. میدان آزادی پس از انقلاب
میدان آزادی پس از انقلاب اسلامی به یک نقطه ملاقات اساسی برای تمام رویدادهای اجتماعی و سیاسی تبدیل شد. از مراسم استقبال امام خمینی که از پاریس به ایران آمد تا تمامی تجمعات مهم سیاسی. یکی از جالبترین اتفاقات در دوران پس از انقلاب، منفجر شدن توپ در لحظه تحویل سال در کنار برج آزادی بود. این حادثه در نوروز ۱۴۰۰ منجر به بروز ترکهایی در این برج شد که هیچ نهاد یا سازمانی مسئولیت آن را تا به امروز به عهده نگرفته است.
ساخت ترمینال مسافربری در حاشیه میدان آزادی، آن را به یکی از شلوغترین میدانهای تهران تبدیل کرده است. اما ممکن است مهمترین مسالهای که همیشه درباره میدان آزادی و برج نمادیناش بر سر زبانهاست، بیتوجهی به نگهداری صحیح از این مکان در دوران پس از انقلاب باشد. این شرایط نگرانیهایی به دل ما میاندازد که مبادا با کوتاهیها، میدان آزادی را که یادآور خاطرات بینظیری است، از دست بدهیم؛ برجی که در قاب یادها و خاطرات هزاران ایرانی و گردشگران ایرانگرد به یادگار مانده است.
خصوصیات معماری میدان آزادی
آیا تا به حال به اصفهان سفر کردهاید؟ اگر پاسختان مثبت است، به احتمال خیلی زیاد مسجد شیخ لطفالله را هم از نزدیک دیدهاید. طراحی و گلکاریهای حاشیه میدان آزادی شباهت زیادی به طراحی این مسجد دارد. با این تفاوت که به جای اشکال دایرهای، هندسه بیضوی دیده میشود.
برج آزادی که در مرکز میدان آزادی قرار گرفته است، دارای معماری خاص و متفاوتی است که یکی از بارزترین ویژگیهای آن عظمت برج است. در نگاه اول این برج ممکن است اندکی کوتاه به نظر برسد و به خود بگویید انگار برش دادهاند!
به طور کلی دیدگاه شما چندان غیرمنطقی نیست؛ زیرا ارتفاع ۴۵ متری برج آزادی هنوز هم به نظر میرسد که نیاز به صعود دارد و به نظر چند متری کم است. با وجود این، باید به طراح این برج اعتماد کنیم و این احتمال را در نظر بگیریم که به این نکته نیز فکر کرده باشد.
محدودیت ارتفاع این برج به ۴۵ متر به دلیل نزدیکی آن به فرودگاه مهرآباد بوده که متاسفانه دست طراح برج، حسین امانت را بسته بود. اما او با ایجاد تغییرات شیب زمین در قسمتهای مختلف و همچنین بازی با ابعاد و طول برج (۶۳ متر) سعی کرده این مشکل را برطرف کند. چه چیزهایی درون برج آزادی است؟
پس از تماشای زیبایی بیرونی برج، زمان آن رسیده که نگاهی هم به درون آن بیندازیم. برج آزادی به دو راهپله و دو آسانسور مجهز است که دسترسی به ۴ طبقه داخلیاش را ممکن میسازد. تعداد پلهها ۲۸۶ عدد است که به نظرم باید یا آسانسورها خراب باشند تا شما به سمت پلهها بروید، یا ممکن است بخواهید تعداد پلهها را بشمارید!
معماری میدان آزادی و به ویژه برج شهیاد سابق، تحت تأثیر سبکهای معماری از دورههای تاریخی مختلف است. پایههای برج با الهام از دوره هخامنشی طراحی شده و قوس اصلی در مرکز آن، یادآور طاق کسری از دوره ساسانی است. همچنین، در دیگر بخشها نیز نشانههایی از معماری دوره اسلامی قابل مشاهده است که به خوبی طراحی مختلط برج آزادی را تأیید میکند.
بخشهای مختلف میدان آزادی
میدان آزادی بر خلاف تصوری که داریم، تنها به یک برج و حاشیهاش محدود نمیشود. خود من هم به عنوان کسی که در تهران زندگی میکند، با فضای داخلی برج آشنایی چندانی نداشتم تا اینکه یک روز برای تماشای نمایشی به آنجا رفتم و از دیدن دنیایی که در داخل میدان آزادی بود، شدیداً شگفتزده شدم. در این بخش بیشتر از این توضیح میدهم…
امروز برایتان از «دنیای درون برج آزادی» صحبت میکنم!
ورودی میدان آزادی
میدان آزادی از تمام جهات به قسمتهای گوناگون تهران متصل است. اگر مسیر شمال را انتخاب کنید، به بزرگراه محمدعلی جناح میرسید و راه جنوبی شما را به بزرگراه آیتالله سعیدی میآورد. از سمت شرق و غرب نیز به ترتیب به خیابان آزادی و بزرگراه لشکری خواهید رسید. در کنار این مسیرها، برج آزادی یکی از نقاط مهم و پر رفت و آمد تهران است که روزانه پذیرای مسافران و گردشگران است.
جاذبههای نهان در زیرزمین میدان
حالا بیایید به دنیای درون برج بپردازیم که پر از بخشها و جاذبههای دیدنی است.
سالن سینما
سالن سینما در میدان آزادی فضایی دلپذیر است که ۵۱ صندلی دارد و از سال ۱۳۸۸ فعالیت میکند. این سالن بیشتر برای اکرانهای خصوصی و نقد و بررسی آثار هنری استفاده میشود.
تالار آینه
تالار آینه از دیگر نقاط برج است که از ۱۲ بخش تشکیل شده و به خاطر آینهکاری زیبا، جلوهای خاص به آثار داخل آن میبخشد.
این تالار شامل آثار هنری و تصاویری از موضوعاتی مانند نفت، محیطزیست، حفاظت از حیات وحش و ورزش است که نمایی از مسائل روز جامعه را به نمایش میگذارد. نگارخانه بوستان
نگارخانه بوستان یکی از سالنهای وسیع برج است که نورگیری عالی آن، مکان مناسبی برای برگزاری کارگاهها و نمایشگاههای هنری فراهم کرده است.
نگارخانه اقوام
نگارخانه اقوام که به شکل نیمدایره طراحی شده، دارای ۸ ویترین شیشهای است که صنایعدستی و فرهنگهای متنوع ایران را به نمایش میگذارد.
در این نگارخانه عروسکهای سنتی ساخته «بهروز غریبپور» در لباسهای محلی ایستاده و تجهیزات سنتی دیگری به دست گرفتهاند، آماده استقبال از گردشگران. سالن تشریفات
این مکان زیبا در میدان آزادی نیز همانند سایر فضاها به سالن تشریفات نیاز دارد تا بتواند میزبان همایشها و گردهماییهای خبری و فرهنگی باشد. «سالن تشریفات» برج آزادی این نیاز را به خوبی تامین میکند.
سالن ایرانشناسی
سالن ایرانشناسی تلاشی برای آشنایی با ویژگیهای ایران است، اما واقعاً باید بگویم که حتی بهسختی میتوان یک تصویر جامع از ایران را در این مکان مشاهده کرد!
این ماکت به شکل U طراحی شده و تنها تعدادی نمادهای ساده و ابتدایی از کشورمان را به تصویر میکشد. باید گفت که انتظار خیلی بیشتری از نام بزرگ «سالن ایرانشناسی»، آن هم در دل برج آزادی که نماد کشور محسوب میشود، میرفت.
شاید با مشاهده تصویر این قسمت، با نظرم همنظر باشید. تالار کهن
تالار کهن در واقع بهعنوان یک موزه عمل میکند و ۲۵ ویترین شیشهای آن، شامل آثار باستانی از دورههای ساسانی، هخامنشی، اشکانی و همچنین برخی از قرون اسلامی است که به بازدیدکنندگان نشان داده میشود. نمایشگاه زیورآلات زیبای بانوان دوره قاجار که پیش از این در موزه کاخ سعدآباد نگهداری میشد، به تالار کهن منتقل شده است.
بد نیست بدانید که با ورود به این مکان، در حقیقت زیر برج آزادی قرار دارید. راههای ارتباطی بین طبقات (آسانسورها و پلکان) در تالار کهن واقع شدهاند و دسترسی به دیگر طبقات را آسان میکنند. اگر مایل هستید اطلاعات بیشتری درباره برج آزادی داشته باشید، میتوانید از فروشگاهی که در این بخش است، بازدید کنید که ضمن ارائه صنایع دستی، کالاهای فرهنگی مرتبط با برج آزادی را نیز به فروش میرساند.
راهروی فناوری
راهروی فناوری میدان آزادی در گذشته تأثیرگذارتر و جالبتر بود. شاید به این دلیل که بازدیدکنندگان به مشاهده دستگاههایی با شکلهای مختلف فناوری کمتر عادت داشتند و بیشتر تحتتاثیر قرار میگرفتند.
برای مثال، رباتی که شبیه یک انسان است و پیانو میزند، در گذشته بیشتر توجه بینندگان را به خود جلب میکرد و آنها را برای مدت طولانیتری مشغول میداشت. اما امروز و با این سرعت پیشرفت تکنولوژی، ممکن است کمتر باعث جلب توجه شود. سالن مولتیویژن
سالن مولتیویژن، بخشی است که برای نخستینبار پای من را به فضای داخلی برج آزادی باز کرد. این سالن نمایش دارای امکانات خوب نورپردازی، صدا و تصویر است و شرایط مناسبی برای اجرای تئاتر و سایر هنرهای نمایشی فراهم میکند.
علت نامگذاری این سالن نیز بهدلیل قابلیت چندمنظورهاش است؛ مانند پخش فیلمهای سینمایی، برگزاری کنسرتها، همایشها و… . کتابخانه
کتابخانه میدان آزادی ممکن است یک مرکز مرجع بهحساب بیاید.
آیا شما هم از مطالعه کتابهای مرتبط با تاریخ و فرهنگ ایران لذت میبرید؟ تجربیات خود را در این زمینه با ما به اشتراک بگذارید!
اگرچه این مکان بدین وسیله معرفی نمیشود، اما در بین ۱۱ هزار کتابی که در آن به امانت گذاشته شدهاند، حدود ۲۰۰۰ منبع معتبر در زمینههایی چون تاریخ، معماری، زبانشناسی و ادبیات وجود دارد که مراجعه به آنها بسیار پرطرفدار است.
گذرگاه پیشینیان
این بخش دارای دالانی با نورپردازی متفاوت نسبت به سایر قسمتهاست و ویترینهای شیشهای در اطراف آن قرار دارند. آثار تاریخی مرتبط با دوران پیش از میلاد در این ویترینها به نمایش گذاشته شده است که مشاهده آنها قطعاً خالی از لطف نخواهد بود.
شاید شما نیز با من همنظر باشید که طراحی گذرگاه پیشینیان، خاطراتی از سردابهها و دهلیزهای تاریخ کهن ایران را زنده میکند. طبقه اول میدان آزادی یا همان زیرزمین
همانطور که پیشتر اشاره کردم، برج شهیاد که در میدان آزادی قرار دارد، دارای چهار طبقه است که هر کدام کاربری خاص خود را دارند. اما در طبقه اول میدان آزادی، چه مکانهایی را میتوانیم مشاهده کنیم؟ تمام قسمتهایی که تا به حال به آنها اشاره کردم، در این طبقه زیرزمینی واقع شدهاند. زیرزمین در واقع هسته اصلی برج آزادی است و تمامی رویدادهای مهم در این طبقه انجام میشوند.
گشتی در طبقه دوم برج آزادی
در طبقه دوم موضوع خاصی برای اشاره وجود ندارد و تنها مکان تعویض آسانسور است. اگر از خارج به قوس بدنه برج آزادی نگاه کنید (حدود ۲۳ متر بالاتر از سطح زمین)، در واقع دارید طبقه دوم میدان آزادی را میبینید.
جاذبههای طبقه سوم برج آزادی
اگر شما هم به تجربهی دیدن نگارخانهها و سالنهای میدان آزادی علاقه ندارید و ترجیح میدهید بیشتر به معماری و ساختار برج آزادی توجه کنید، به طبقه سوم بروید.
طبقه سوم میدان آزادی تقریباً ۳۳ متر از سطح زمین فاصله دارد. وقتی سر خود را بالا میبرید، یک گنبد بتنی توجهتان را جلب میکند. سقفی به طراحی شمسه که نور خورشید به زیبایی از طریق آن به داخل میتابد. اگر کمی با اصول پایهای معماری آشنا باشید، از تماشای ترکیب زیبا و بینظیر معماری مدرن و سنتی لذت خواهید برد. طبقه نهایی یا زیر گنبد برج آزادی
اما بالاترین طبقه میدان آزادی، بخش مورد علاقه من در تمام برج آزادی است. اگرچه ارتفاع آن چندان بلند نیست، اما وقتی از پنجرههای لانه زنبوری آن به شمال، جنوب، شرق و غرب پایتخت نگاه میکنید، حس میکنید برای چند دقیقه از زندگی روزمره مردم که در خیابانها در حال رفت و آمد هستند، جدا شدهاید و این تجربه قطعاً لحظات خوشایندی برایتان فراهم خواهد کرد.
بالاتر از این طبقه، بام برج شهیاد سابق قرار دارد. هرچند احتمالاً اجازه ورود به این بخش را نخواهید داشت، اما بدانید که سقفی با کاشیکاری زیبای فیروزهای بالای سر شما، آسمانی رنگی خواهد بود که مشرف به زیباییهای تهران است. نکاتی برای بازدید از میدان آزادی
محوطه و فضای بیرونی میدان آزادی همه وقت آماده پذیرایی از مهمانان گرامی است. اما اگر به دیدار بخش داخلی آن علاقه دارید، میتوانید هر روز (به جز ایام شهادت و روزهای شنبه) از ساعت ۹ صبح تا ۱۶ عصر به این مجموعه فرهنگی-هنری سری بزنید.
هزینه بلیط بر اساس بخشهایی که مایل به بازدید از آنها هستید، متفاوت است.
میدان آزادی در کجای تهران واقع شده است؟
میدان آزادی درست در کنار پایانه غربی مسافربرهای تهران واقع است. شما میتوانید با استفاده از مسیرهای مختلف، به میدان آزادی برسید. خیابانهای آزادی، محمدعلی جناح، بزرگراه لشکری، و خیابان آیتالله سعیدی ۴ مسیرهای اصلی دسترسی به میدان آزادی هستند.
میدان آزادی؛ نماد تهران و تجسم آزادیخواهی ایرانیان
معماری منحصر به فرد، تاریخ جذاب، بخشهای داخلی دیدنی و دیگر خصوصیات میدان آزادی، همه دست به دست هم داده است تا این میدان را به یک نماد همهجانبه سیاسی تبدیل کند. میدانی با برجی استوار و کهنه که بیش از هر چیز نمایانگر هویت ماست.
سوالات متداول
میدان آزادی در کدام قسمت تهران واقع شده است؟ میدان آزادی در کنار پایانه غربی مسافربرهای تهران قرار دارد و از خیابانهای آزادی و محمدعلی جناح به آن دسترسی دارید.
برج آزادی چه تاریخی ساخته شده است؟ برج آزادی به دستور محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۴۹ ساخته شد و به عنوان نمادی از تهران و ایران شناخته میشود.
چند طبقه درون برج آزادی وجود دارد؟ برج آزادی دارای چهار طبقه است که هر کدام کاربری خاص خود را دارند، از جمله سالنهای سینما و نگارخانهها.
آیا دسترسی به بخشهای داخلی برج آزادی هزینه دارد؟ بله، هزینه بلیط بازدید از بخشهای مختلف برج آزادی بسته به قسمتهای مورد نظر متفاوت است.
سالن سینما در میدان آزادی چه زمانی فعالیت میکند؟ سالن سینما در میدان آزادی از سال ۱۳۸۸ فعال است و بیشتر برای اکرانهای خصوصی و نقد آثار هنری استفاده میشود.
