معرفی کاخ صاحبقرانیه
کاخ صاحبقرانیه نیاوران حدود ۲۰۰ سال پیش به دستور ناصرالدین شاه قاجار، ملقب به صاحبقران، ساخته شد. این بنای تاریخی در طول حیات خود مالکان گوناگونی را تجربه کرد و سرانجام به دست خاندان پهلوی افتاد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
کاخ موزه صاحبقرانیه ساختمانی دوطبقه با نما ساده و سفیدرنگ است که شاید در نگاه نخست توجه زیادی جلب نکند. اما جادوی واقعی از لحظه ورود به داخل آغاز میشود. گچبریهای هنرمندانه، آینهکاریهای درخشان، مبلمان فرانسوی، ظروف آلمانی، نقاشیهای استادان برجسته و فرشهای دستباف ایرانی، همگی دست به دست هم دادهاند تا این مکان را به کاخی واقعی و باشکوه تبدیل کنند، جایی که هر گوشهاش داستانهایی از تاریخ ایران را روایت میکند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
کاخ صاحبقرانیه تهران در گذر زمان کاربریهای متنوعی داشته است؛ از کاخ ییلاقی ناصرالدین شاه قاجار گرفته تا دفتر کار رضاشاه، مکان پیشنهادی برای برگزاری مراسم عروسی محمدرضا شاه و فوزیه، و در نهایت محل جلسات کلیدی محمدرضا شاه پهلوی.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
پس از انقلاب اسلامی، این بنای تاریخی زیر نظر سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت. با توجه به موقعیت آن بر روی گسل فعال و قنات، در حال حاضر در مرحله مرمت است و تا اطلاع ثانوی امکان بازدید از آن برای گردشگران وجود ندارد.
کاخ صاحبقرانیه کجاست؟
تهران، نیاوران، میدان باهنر، مجموعه فرهنگی نیاوران
کاخ صاحبقرانیه در گوشهای از باغ سرسبز و دلانگیز نیاوران، در همسایگی دیگر کاخهای مشهور، واقع شده است. بخشی از جذابیت این جاذبه تاریخی، محیط اطراف و طبیعت بکر نیاوران است که تجربه بازدید را دوچندان میکند.
لوکیشن کاخ صاحبقرانیه روی گوگل مپ
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
مسیر دسترسی به کاخ صاحبقرانیه
برای رسیدن به کاخ صاحبقرانیه، گزینههای متنوعی پیش روی شماست.
اگر با ترافیک پرپیچوخم تهران مشکلی ندارید، میتوانید با خودرو شخصی به سمت کاخ صاحبقرانیه نیاوران حرکت کنید. برای این مسیر، ابتدا به خیابان باهنر برسید، سپس از میدان باهنر وارد خیابان دارآباد شوید تا به مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران برسید.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
اگر ترجیح میدهید از حملونقل عمومی (Transport) استفاده کنید، ایستگاه مترو (Metro) تجریش نزدیکترین گزینه به کاخ صاحبقرانیه تهران است. از آنجا، با تاکسیهای مقابل ایستگاه، مسافت باقیمانده را طی کنید.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
گزینه دیگر، اتوبوس است. از خطوط اتوبوس میدان تجریش – دارآباد، بلوار صبا – ازگل یا میدان رسالت – میدان قدس استفاده کنید و در میدان نیاوران (میدان باهنر) پیاده شوید. نکته مهم: فقط اتوبوسهای مسیر میدان رسالت به سمت میدان قدس در این میدان توقف میکنند و اتوبوسهای مسیر معکوس، توقفی ندارند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا کاخ نیاوران ۵۵۰ متر (۷ دقیقه پیادهروی) است.
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا میدان تجریش حدود ۷ کیلومتر (۲۲ دقیقه) است.
بهترین زمان بازدید از کاخ صاحبقرانیه
بهترین فصل برای بازدید از کاخ صاحبقرانیه در نیاوران، بهار و پاییز است. در بهار، با شکوفهزدن طبیعت، فضای اطراف کاخ به مکانی مسحورکننده تبدیل میشود و هوای خنک تهران، لذت گشتوگذار را افزایش میدهد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در پاییز نیز، رنگهای زرد و نارنجی طبیعت نیاوران، فضایی رؤیایی میسازد. هوا هنوز سرد نشده و بارشهای نمنم، زیبایی را دوچندان میکند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
تابستان به دلیل گرمای شدید، زمستان به خاطر سرما و آلودگی هوا، و تعطیلات رسمی مانند نوروز به دلیل ازدحام زیاد، برای بازدید از این بنای تاریخی مناسب نیستند. با این حال، به دلیل مرمتهای جاری، تا اطلاع ثانوی بازدید از کاخ صاحبقرانیه ممکن نیست.
تاریخچه کاخ صاحبقرانیه
برای درک بهتر کاخ صاحبقرانیه، به عقبتر بازگردیم؛ به دوران فتحعلی شاه قاجار که دستور ساخت تفرجگاهی در حوالی تهران را داد. معماران در نزدیکی روستای گردهوی (یا گردهبه) در نیاوران امروزی، باغ ییلاقی او را بنا کردند. این باغ، پایهگذار مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران شد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
پس از فتحعلی شاه، محمدشاه قاجار نیز کاخی در این باغ ساخت. ناصرالدین شاه در سال ۱۲۲۹ شمسی، دستور احداث کاخ صاحبقرانیه را داد و سالها از آن به عنوان اقامتگاه سلطنتی بهره برد. پس از او، این کاخ به مظفرالدین شاه رسید و رویداد مهمی مانند امضای فرمان مشروطیت در آن رخ داد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
با پایان دوران قاجار و به قدرت رسیدن رضاشاه پهلوی، کاخ به دفتر کار او تبدیل شد. رضاشاه قصد برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا پهلوی و فوزیه را در این مکان داشت، اما به دلیل شرایط جوی، مکان دیگری انتخاب شد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
سپس کاخ به محمدرضا شاه رسید و او تغییرات گستردهای در دکوراسیون و تزیینات داخلی ایجاد کرد. طبقه اول برای پذیرایی از مهمانان و طبقه دوم به عنوان دفتر کار استفاده میشد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
علاوه بر این، اتاقهای کلیدی مانند اتاق مذاکرات جنگی، اتاق انتظار سفیران، اتاق منشی، بخش دندانپزشکی و اتاق استراحت شاه نیز در کاخ صاحبقرانیه تهران قرار داشتند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
پس از انقلاب اسلامی، کاخ صاحبقرانیه نیاوران به سازمان میراث فرهنگی سپرده شد. از رویدادهای پس از انقلاب، میتوان به استفاده از آن به عنوان لوکیشن فیلمبرداری سریالها و فیلمهایی مانند مجموعه قهوه تلخ، سریال کوچک جنگلی، و فیلمهای شازده احتجاب، سلطان صاحبقران، دلشدگان و کمالالملک اشاره کرد.
علت نامگذاری کاخ صاحبقرانیه
نام صاحبقرانیه را بنیانگذار آن، ناصرالدین شاه قاجار، برگزید. او در سی و یکمین سال سلطنتش، لقب صاحبقران را برای خود انتخاب کرد و این نام را بر کاخ گذاشت.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
معماری کاخ صاحبقرانیه
کاخ صاحبقرانیه در نیاوران در سال ۱۲۲۷ هجری شمسی، تحت نظارت حاج علیخان حاجبالدوله، ساخته شد. موقعیت جغرافیایی و آبوهوای پاک و خنک آن، این کاخ را به ییلاق مورد علاقه ناصرالدین شاه تبدیل کرد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در حالی که تزیینات داخلی ظریف و پیچیده است، نمای بیرونی کاخ کاملاً ساده به نظر میرسد. نما با رنگ سفید و آجری، همراه با پنجرههای طاقدار چوبی در اندازههای مختلف، جان تازهای به بنا بخشیده. سقفهای شیبدار بلند نیز ارتفاع چشمگیری به ساختار کلی دادهاند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در گذشته، بناهای متعددی در کنار کاخ صاحبقرانیه وجود داشت که به دستور پادشاهان بعدی تخریب شدند و امروزه تنها عمارت اصلی باقی مانده است. این عمارت دوطبقه است و بخشهایی مانند حوضخانه در طبقه پایین و تالار جهاننما در طبقه بالا، از برجستهترین قسمتهای آن به شمار میروند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
حوضخانه فضایی صلیبیشکل دارد و با چهار ستون، مرکزی مستطیلمانند ایجاد شده که حوضی هشتگوش و زیبا در آن قرار گرفته است. در دوران رضاشاه پهلوی، این فضا به مکانی برای برگزاری مراسم و جشنهای غیررسمی تبدیل شد.
بخشهای مختلف کاخ صاحبقرانیه
اکنون بیایید سفری کوتاه به بخشهای گوناگون کاخ صاحبقرانیه نیاوران داشته باشیم تا با تاریخ و میراث آن بیشتر آشنا شویم.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
– تالار آینه یا تالار جهاننما
تالار آینه یا تالار جهاننما، یکی از مهمترین و زیباترین بخشهای کاخ موزه صاحبقرانیه است. درخشش آینهکاریهای دیوارها و سقف آن چنان خیرهکننده است که نمیتوانید چشم بردارید.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
این تالار دو پنجره شمالی و جنوبی دارد؛ پنجره شمالی مشرف به کوههای البرز و جنوبی رو به جنوب تهران است. در بخش شمالی، میز کار محمدرضا پهلوی را خواهید دید. از دیگر تزیینات، اسلحههای دوران زندیه و قاجاریه است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
بسیاری از لوازم تالار، اروپایی هستند؛ مانند گلدانهای برند میسن از آلمان و سور از فرانسه. البته فرشهای دستباف ایرانی نیز بر کف تالار، هنر ایرانی را به نمایش میگذارند.
– اتاق مذاکرات نظامی
اتاق مذاکرات نظامی، یکی از بخشهای حیاتی و تأثیرگذار کاخ موزه صاحبقرانیه است. طراحی آن با شیشههای ضدگلوله و آکوستیک، برای جلسات حساس ایدهآل بود و از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷، محل تصمیمگیریهای سیاسی محمدرضا شاه پهلوی به شمار میرفت.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
از آثار برجسته این اتاق، ماکت تانکهای اهدایی از هند، کره چوبی ساخت ایتالیا و اسلحههای اهدایی از آمریکا را میتوان نام برد.
– اتاقها
از دیگر اتاقهای کاخ صاحبقرانیه در تهران، میتوان به اتاق استراحت نیمروزی، اتاق مذاکرات خصوصی، اتاق انتظار سفیران و اتاق دندانپزشکی اشاره کرد. این اتاق آخر به درخواست محمدرضا پهلوی ساخته شد تا نیازی به تردد شهری برای درمان دندان نداشته باشد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در این اتاقها، بافتههای قاجاری، آثار لاکی مانند جعبهها، جلدها و قلمدانها، و همچنین خوشنویسی، نگارگری و سوختکاری از هنرمندان مشهور ایران روبهرو میشوید.
– حوضخانه
حوضخانه در طبقه اول، یکی از زیباترین و محبوبترین بخشهای کاخ صاحبقرانیه نیاوران است. معماری آن همراه با لوازم نفیس و تزییناتی مانند گچبریهای استادانه و ارسیهای باشکوه، دلیل جذابیتش برای بازدیدکنندگان است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
حوض در مرکز قرار دارد و مبلمان اطراف آن چیده شده. از آثار مهم، جامهای کریستال و تابلوهای نقاشی فاخر مانند اثر کمالالملک از حوضخانه را میتوان مشاهده کرد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
– عکسخانه
در عکسخانه کاخ صاحبقرانیه، آثاری مانند عکسهای دوران قاجار، تصاویر امضای فرمان مشروطیت، اسناد تاریخی، تصاویری از شخصیتهای مشروطه و سران خارجی، و هدایای اهدایی به دربار به نمایش گذاشته شده است.
– تزیینات و وسایل
به طور کلی، تزیینات و وسایل کاخ صاحبقرانیه در نیاوران، شایسته یک بنای سلطنتی هستند. در سراسر آن، تزیینات اصیل ایرانی در کنار لوازم ارزشمند اروپایی به چشم میخورد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
برای نمونه، در بخش بار و چایخانه، ظروف شیشهای و کریستال ساخت آلمان، روسیه، چکسلواکی سابق و ایران قرار دارد. سقفهای چوبی منقوش، متعلق به قرن ۱۲ هجری قمری و از شیراز آورده شدهاند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
فرشهای مجموعه، آثار هنرمندان فرشباف ایرانی هستند و برخی از گرانقیمتترین فرشهای کاخ گلستان، به دستور رضاشاه به اینجا منتقل شدهاند. مبلمان کاخ موزه صاحبقرانیه نیز به سفارش فرح دیبا از فرانسه خریداری شده است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
لوسترها ساخت چکسلواکی و کارخانه باکارای فرانسه، و ظروف از برند آلمانی رزنتال هستند. در سرسرای ضلع شرقی طبقه دوم، مجسمه ونوس از سنگ مرمر قرار دارد.
امکانات رفاهی کاخ صاحبقرانیه
کاخ صاحبقرانیه بخشی از مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران است که امکانات رفاهی کاملی برای بازدیدکنندگان فراهم میکند. از جمله این امکانات، سرویس بهداشتی، کافه و رستوران، نمازخانه، زمین تنیس، سالن کنفرانس و گالری هنری است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
– کوشک احمدشاهی
در فاصله کوتاهی از کاخ صاحبقرانیه، کوشک باشکوه احمدشاهی در مجموعه تاریخی نیاوران واقع شده است. اطلاعات دقیقی از تاریخ ساخت این بنای زیبا در دست نیست، جز اینکه به دوران قاجار تعلق دارد.
عکس از: ویکیپدیا (Wikipedia)
کوشک احمدشاهی با معماری خیرهکننده و تزیینات نفیس، در دو طبقه ساخته شده. هنگام بازدید، با نما آجری و ایوانی سراسری در طبقه دوم روبهرو میشوید. گچبریهای سفید بر ستونهای ایوان، چنان زیبا هستند که نمیتوان از آنها چشم برداشت.
عکس از: ویکیپدیا (Wikipedia)
در جلوی کوشک، حوضی دایرهایشکل وجود دارد که آب آن از قنات تأمین میشود. آب از آبنمای مرکزی عبور کرده و به حوض زیبایی میریزد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
طبقه دوم شامل سالن اصلی و ایوان سرتاسری است که زمانی اتاق موسیقی بود. بازدید از طبقه دوم ممکن نیست، اما وسایل آن مانند آلات موسیقی به طبقه همکف منتقل شدهاند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
فاصله کاخ صاحبقرانیه تا کوشک احمدشاهی ۵۵۰ متر (۷ دقیقه پیادهروی) است.
– کاخ نیاوران
کاخ نیاوران، بدون شک یکی از مهمترین و باشکوهترین جاذبههای تاریخی تهران است. این بنای اصلی مجموعه فرهنگی و تاریخی نیاوران، زمانی اقامتگاه محمدرضا پهلوی و خانوادهاش بود.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
معماری کاخ ساده، مدرن و در عین حال خیرهکننده است. نما با آجرهای نخودی و نقوش ظریف تزیین شده و ستونهای بلند سفید، نوید فضایی سلطنتی میدهند. تمام اتاقهای طبقه دوم، تراس اختصاصی با منظره باغ نیاوران دارند.
عکس از: سایت visitiran
گچبری، آینهکاری و کاشیکاری، تزیینات اصلی هستند که توسط استادان برجسته اجرا شدهاند. سقف متحرک طبقه دوم که به آسمان باز میشود، نمادی از معماری مدرن است.
اکثر مبلمان، لوازم و ظروف از برندهای اروپایی معتبر هستند و هر کدام اثری هنری به شمار میروند. همچنین فرصتی برای بازدید از تابلوهای نقاشی فاخر و مشهور در کاخ نیاوران وجود دارد.
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا کاخ نیاوران ۵۵۰ متر (۷ دقیقه پیادهروی) است.
– باغ کتیبهها
اگر به تاریخ باستانی ایران علاقهمندید، بازدید از باغ کتیبهها را از دست ندهید. این موزه در مجموعه نیاوران، کتیبههای باستانی را حفظ کرده و در محوطه شرقی قرار دارد.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
باغ کتیبهها امکان مشاهده ۴۳ مولاژ از کتیبههای صخرهای دوران مادها، پارتها و ساسانیان را فراهم میکند. این موزه عمدتاً برای دانشجویان و پژوهشگران تاریخ طراحی شده است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در اینجا میتوانید با خطوط آشوری، اوراتی، اکدی، آرامی، فارسی باستان، ایلامی و شکسته پهلوی از نزدیک آشنا شوید.
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا باغ کتیبهها ۱ کیلومتر (۱۵ دقیقه پیادهروی) است.
– موزه خودروهای اختصاصی
موزه خودروهای اختصاصی، تنها موزه بدون ورودی در مجموعه نیاوران است. همانطور که نامش میگوید، خودروهای خاص و منحصربهفرد را به نمایش میگذارد. ساختمان آن قبلاً گاراژ بود و از سال ۱۳۹۱ به نمایش خودروها و موتورسیکلتهای خاندان پهلوی و ماکتهای مختلف اختصاص یافت.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا موزه خودروهای اختصاصی ۴۰۰ متر (۶ دقیقه پیادهروی) است.
– موزه طبیعت و حیات وحش دارآباد
برای دوستداران تکامل طبیعت و حیات وحش، موزه دارآباد مکانی ایدئال است. این موزه در نزدیکی کاخ صاحبقرانیه نیاوران قرار دارد و یکی از جاذبههای محبوب برای کودکان و نوجوانان به شمار میرود.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
محوطه بیرونی سرسبز، محل زندگی حیواناتی مانند طاووس، کبک، عقاب و خرگوش در قفسهاست. بخشهای موزه شامل سالنهای اروپا، آسیا و آمریکای شمالی، شمال ایران، مرکز و شمال ایران، آفریقا، آبزیان و خزندگان، زمینشناسی، گیاهشناسی و فروشگاه است.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در این موزه، با سیر تحول حیات وحش و طبیعت آشنا شده و آثاری تاریخی از این فرآیند را مشاهده میکنید.
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا موزه طبیعت و حیات وحش دارآباد ۳ کیلومتر (۱۰ دقیقه) است.
– هیومن پارک
هیومن پارک (Human Park)، یکی از پارکهای نوآورانه و جذاب تهران در مجموعه موزه حیات وحش دارآباد است. این پارک، بدن انسان را در مقیاس بزرگ نمایش میدهد و تجربهای هیجانانگیز و آموزشی، به ویژه برای کودکان، ارائه میکند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
در هیومن پارک، میتوانید آناتومی بدن انسان را از نزدیک لمس کنید و با ماکت اندامها آشنا شوید. فناوریهایی مانند ویدئومپینگ و هولوگرامهای چندبعدی، جذابیت این گشت را افزایش میدهند.
عکس از: نقشه گوگل (Google Maps)
- فاصله کاخ صاحبقرانیه تا هیومن پارک ۳ کیلومتر (۱۰ دقیقه) است.
توصیههایی برای بازدید از کاخ صاحبقرانیه
برای تجربهای خاطرهانگیز از بازدید کاخ صاحبقرانیه نیاوران، به توصیههای زیر توجه کنید.
- در حال حاضر (پاییز ۱۴۰۳)، به دلیل مرمت و مقاومسازی، بازدید از کاخ صاحبقرانیه ممکن نیست.
- برنامه سفر خود را طوری تنظیم کنید که علاوه بر کاخ صاحبقرانیه، از دیگر بناهای تاریخی مجموعه نیاوران نیز دیدن کنید.
- با توجه به وسعت مجموعه و نیاز به پیادهروی، لباس و کفش راحت انتخاب کنید.
- مجموعه نیاوران در آخر هفتهها و تعطیلات شلوغ است؛ برای بازدید آرام، روزهای میانی هفته را انتخاب کنید.
- پارکینگ اطراف مجموعه محدود است، پس حملونقل عمومی گزینه بهتری میتواند باشد.
سوالات متداول
کاخ صاحبقرانیه کجاست؟ کاخ صاحبقرانیه در تهران، نیاوران، میدان باهنر واقع شده است.
آیا امکان بازدید از کاخ صاحبقرانیه وجود دارد؟ در حال حاضر به دلیل مرمت، امکان بازدید از کاخ صاحبقرانیه وجود ندارد.
بهترین زمان برای بازدید از کاخ صاحبقرانیه چه زمانی است؟ بهترین زمان برای بازدید از کاخ صاحبقرانیه بهار و پاییز است.
تاریخچه ساخت کاخ صاحبقرانیه چیست؟ کاخ صاحبقرانیه حدود ۲۰۰ سال پیش به دستور ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد.
کاخ صاحبقرانیه چه بخشهایی دارد؟ این کاخ شامل بخشهایی مانند تالار آینه، اتاق مذاکرات نظامی و حوضخانه است.
